Acayipmahlukat· Acâibü'l-MahlûkatWalters Art Museum W.659 · 1121 H / 1717 M

Varak 156a

* İnsan onayı gerekli — yıldızlı cümleler, okunuşunu henüz bir insanın onaylamadığı bir kelimeye dayanıyor. Yıldız, sayfa sonundaki nota götürür.
Sola doğru koşan turuncu-kahverengi bir tavşan; başında iki uzun, kıvrık siyah boynuz, gövdesinde ince kıllar. İki yanında altın renkli eğrelti/saz yaprakları, zeminde altın fırça vuruşları. Sayfada bu resmi duyuran bir yazı yok; 155b'deki boynuzlu tavşanın ikinci bir tasviri gibi duruyor.
Sola doğru koşan turuncu-kahverengi bir tavşan; başında iki uzun, kıvrık siyah boynuz, gövdesinde ince kıllar. İki yanında altın renkli eğrelti/saz yaprakları, zeminde altın fırça vuruşları. Sayfada bu resmi duyuran bir yazı yok; 155b'deki boynuzlu tavşanın ikinci bir tasviri gibi duruyor.

Acâibü'l-Ahbâr'ın sahibi der ki: O denizde bir kuş vardır; ona Zûkan(?) derler.*1

Anasına babasına çok ikram ve hürmet eder. Anası babası ihtiyarladığında yavruları onları sırtlarına alıp tenha bir yerde yuva kurarlar; o yuvaya koyup gece gündüz geçimlerini, ecelleri gelinceye dek, gördüler(?).*2

Allah Teâlâ denizi o kuşa on dört gün boyun eğdirmiştir: yavrusu yumurtasından on dört günde çıkar ve uçar. Tecrübeliler bunu uğur sayar; o kuş ne zaman görülse deniz durulur, onlar da yumurtlama vaktinin geldiğini bilirler.*2

O adada bir canlı da vardır: başı insan, gövdesi balıktır, yüzünde benekler olur. Avcılar onu avlayıp yüzünün güzelliğine şaşarlar.

İnsan başlı balık: pembe-mor yuvarlak bir yüz (gözler, kaşlar, gülümseyen ağız), koyu gri pullu balık gövdesi, açık kahverengi karın, yüzgeçli kuyruk. Zemin kısa altın ve kahverengi çizgi kümeleriyle (su otu/dalga) bezeli.
İnsan başlı balık: pembe-mor yuvarlak bir yüz (gözler, kaşlar, gülümseyen ağız), koyu gri pullu balık gövdesi, açık kahverengi karın, yüzgeçli kuyruk. Zemin kısa altın ve kahverengi çizgi kümeleriyle (su otu/dalga) bezeli.

İşte onun resmi.

Tuhfetü'l-Garâib'in sahibi der ki: O denizde bir balık yaratılmıştır; hep su üzerinde dolaşır. Ağzı açık büyük bir balık ya da bir hayvan görünce kendi isteğiyle onun ağzına girip ona yem olur.*3

Yine o denizde büyük bir balık olur; salgısıyla yazı yazılsa rengi ince bir mürekkep gibi olur.*3*4

İşte onun resmi.*4

Şüpheli okumalar

* İnsan onayı gerekli · 4

  • *1satır 1 ذوقنdiğer okumalar: ذوفن, دوقنKuşun adı. Harfler sağdan: ذ (üstte nokta), و, sonra uzun kuyruklu tek bir ف/ق (üstte iki ayrık nokta, ق'ya daha yakın), sonra noktalı bir kâse (ن ya da ذ). Kaynaklarda bu adı bulamadım. Anlatı (deniz on dört gün durulur, kuş yumurtlar) halkyon/yalıçapkını efsanesine uyuyor; Arapça karşılığı teyit edilemedi. Bir insanın bakması gerek.
  • *2satır 4 كوردلرdiğer okumalar: كورورلر, كوددلرSayfada ك-و-د-د-ل-ر görünüyor. İlk د'yi kâtibin ر'si sayınca 'gördüler' (geçmiş zaman) çıkıyor; 'nafakasın görmek' (geçimini sağlamak) deyimine uyuyor. Ama cümlenin geri kalanı geniş zamanda ('ederler'), beklenen biçim 'görürler'. Harf sayısı buna yetmiyor.
  • *3satır 12 و ينهdiğer okumalar: وينه (ada adı: Vîne), و بنهSayfada وبنه: ب gibi tek nokta (bu kâtip ي'nin iki noktasını tek yazabiliyor, bkz. L11 اختياري). 've yine ol deryâda' bağlamda akıcı ve gloss/prose böyle okundu. Ama Walters kataloğu 156b'nin resmine 'Three types of fish from around Vaynah (Vīnah?) Island' adını veriyor; katalogcu bu sözcüğü ada adı Vîne/Vayna diye okumuş olabilir. 'Vîne ol deryâda' sözdizimi zorlama, yine de karar 156b'nin metnine bağlı. Bir insan 156b ile birlikte karar vermeli.
  • *4satır 13 وهذه صورتهBu sayfanın son kırmızı ibaresi, son satırda anlatılan mürekkep balığının resmini duyuruyor. Ama resim bu sayfada yok, büyük ihtimalle 156b'nin başında. Bu sayfanın en üstündeki boynuzlu tavşanı ise burada hiçbir yazı duyurmuyor: 155b'nin sonundaki 'و هذه صورتهما' resmi zaten ejderhayı ve tavşanı birlikte gösteriyor. Üstteki tavşanın neden ikinci kez çizildiğine bir insan bakmalı.

Çözülmüş ya da onaylanmış · 5

  • çözüldüsatır 3 ارقه‌لرينهdiğer okumalar: ادقه‌لرينهÇÖZÜLDÜ: Yazılış ادقه gibi; bu kâtibin baştaki ر'si د'ye benziyor (152b'deki روایت/روزکار gibi). 'arkalarına alup' tek anlamlı okuma.
  • çözüldüsatır 5 اون درتdiğer okumalar: اون هرتÇÖZÜLDÜ: Satırda iki kez geçiyor, ikisinde de د kapalı bir halka gibi (ه'ye benziyor) yazılmış. 'on dört gün' okunuyor: denizin kuşa on dört gün boyun eğmesi, halkyon günleri geleneğindeki on dört günlük durgunlukla birebir örtüşüyor. 'هرت' bir sözcük değil.
  • çözüldüsatır 6 مجرّبونdiğer okumalar: جرّبون, بجربونÇÖZÜLDÜ: Baştaki küçük halka, ج'nin üstüne bindirilmiş مجـ bitişiğindeki م; ج'nin altında noktası, ر'nin üstünde şedde var. 'mücerribûn' (tecrübeliler) 'teberrük ederler' fiiline özne olarak oturuyor.
  • çözüldüsatır 11 اختياريdiğer okumalar: اختباريÇÖZÜLDÜ: Sayfada اختبادي görünüyor: ي'nin iki noktası tek nokta gibi yazılmış, ر da kâtibin د'ye benzeyen ر'si. 'ihtiyârı ile' (kendi isteğiyle) bağlama uyuyor.
  • çözüldüsatır 13 رطوبتيdiğer okumalar: دطوبتيÇÖZÜLDÜ: Baştaki ر kâtibin د'ye benzeyen ر'si. 'rutûbeti ile yazılsa ... mürekkeb gibi' tek anlamlı okuma; mürekkep salgılayan balık (mürekkepbalığı/sübye?) tasviri.