Varak 166b
Yine rivayet eder ki: "Mecmaü'l-bahreyn'de (iki denizin birleştiği yerde) dağ gibi bir balık gördüm. Bir çığlık attı; az kalsın helak olacaktık. Deniz ikiye yarılıp çalkalandı, dalgalar kabardı." Dediler ki bundan daha büyük bir balık da vardır; onu avlamak isteyip Mecmaü'l-bahreyn'e gelindiğinde denize sığmaz, bir gece kaçıp kurtulur. Musa ile Yuşa aleyhimesselamın balığı da can bulup o denize gitmiştir.*1*2
Bunun aslı şudur: Musa aleyhisselam kendi çağındaki yaratılmışların en bilgini ve en üstünüydü. Hak Teala eşyanın mahiyetini ona bildirmişti; ondan üstün bilgin yoktu. Acayip sanatlara ve bütün hallere vakıftı, hatta kimya ilmini de bilirdi. Karun fakir bir kimseyken Musa aleyhisselam ona acıyıp kimya ilminden bir parça öğretince tam bir zenginliğe ulaşmıştı. Bir gün Musa: "Ya Rab, benden daha bilgin bir kulun var mı?" dedi. Hak Teala buyurdu: "Ya Musa, Mecmaü'l-bahreyn'de bir kulum var; o senden daha bilgindir." Musa: "Ya Rab, o kulunu bana tanıt" dedi. Hak Teala buyurdu: "Mecmaü'l-bahreyn'e git, onunla buluşursun." Musa: "Ya Rab, bana kim yol gösterecek?" dedi. Buyurdu: "Yanındaki azığın sana yol gösterir." Bunun üzerine Musa aleyhisselam Yuşa'yı yanına aldı; zenbile kızartılmış bir balık koyup yola koyuldular. Mecmaü'l-bahreyn'e vardıklarında Musa: "Biraz dinleneyim" deyip bir taşın üzerine yattı. Yuşa ise bakıp denizi…
devamı — vr. 167a…gezip seyrediyordu. Ansızın rüzgâr denizden bir damla kaldırdı; yarısı…* İnsan onayı gerekli · 2
- *1satır 1
کوددمdiğer okumalar:کوددیYazılan açıkça کوددم (gördüm, birinci tekil); ama ravi adlandırılmamış ('rivâyet ider ki', öznesiz) ve L2'de 'olayuz' (birinci çoğul) geliyor. Metin olduğu gibi birinci şahıs çevrildi; ravinin kim olduğu (Kazvînî'nin kaynağı?) ya da yazım kayması olup olmadığı 165b/166a bağlamıyla bir insan tarafından karara bağlanmalı. - *2satır 4
کلدکده ددیایه صغمازکهCümlenin öznesi belirsiz: Mecmaü'l-bahreyn'e gelen avcılar mı, balık mı? 'denize sığmaz' balığı anlatıyor. Çeviri 'gelindiğinde' diye öznesiz verildi; bir insan bakmalı.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 10
- çözüldüsatır 1
ایددکهdiğer okumalar:ایدرکهÇÖZÜLDÜ: Bu elin ر=د alışkanlığı; 'ider ki' (rivâyet ider ki). - çözüldüsatır 1
وینهdiğer okumalar:Vaynah,VīnahÇÖZÜLDÜ: Kırmızı وینه bu bölümde 've yine' okunur; Walters başlığındaki 'Vaynah (Vīnah?) seas' bu kelimenin yer adı sanılmasından. Metinde 'Vaynah denizi' yok. - çözüldüsatır 3
بیوكdiğer okumalar:سوكÇÖZÜLDÜ: بوندن'den sonra noktalı ب ve dişler, ardından وك; 'bundan soñ' da okunabilir, ama 'dahi' ile 'bundan büyük dahi balık' (bundan da büyük bir balık) ve devamındaki 'denize sığmaz' bağlamı büyük'ü destekliyor. - çözüldüsatır 4
بری کجهdiğer okumalar:بر کیجهÇÖZÜLDÜ: بری'nin ی'si کجه'ye ait; 'bir gice' (bir gece). - çözüldüsatır 4
فرآد ایدبdiğer okumalar:فرار ایدوبÇÖZÜLDÜ: ر=د; 'firâr idüp' (kaçıp). خلاص'ın ص'si satır üstüne sonradan eklenmiş (müstensih düzeltmesi), ar'da yerine konuldu. - çözüldüsatır 5
صودتهdiğer okumalar:صورته,صورتیÇÖZÜLDÜ: L4 sonunda sol kenarda, kırmızı; üstte دُته, altta صو. ر=د ile 'sûreti' (onun resmi): hemen altındaki minyatüre işaret eden etiket. Ayrı satır (caption) olarak kaydedildi. - çözüldüsatır 8
بلدوبdiğer okumalar:بلدوروبÇÖZÜLDÜ: و ile ب arasında fazladan küçük bir kanca var (ر?); 'kendüye bildürüp' (ona bildirip) bağlama oturuyor. - çözüldüsatır 15
سنبیلهdiğer okumalar:زنبیلهÇÖZÜLDÜ: ز yerine noktasız/س ile yazılmış; 'zenbîle' (zembile, sepete). Kur'an kıssasındaki azık balığı (Kehf 18:61-63). - çözüldüsatır 17
دیوبdiğer okumalar:حیوبÇÖZÜLDÜ: İlk harf ح başı gibi görünüyor ama alttaki nokta ی'nin; 'istirâhat ideyim diyüp' (dinleneyim deyip). - çözüldüsatır 17
ایددیdiğer okumalar:ایتدیÇÖZÜLDÜ: ت noktası yok, iki د ve ی var: 'iderdi' (ر=د); catchword 'seyr ü temâşâ' ile 'nazar iderdi ve deryâyı seyr ü temâşâ [iderdi]'.