Varak 169a
…iki eli var; ayaklarıyla yürür, elleriyle tutar; benzeri görülmemiş(?) acayip bir heykeldir." Balık dedi: "Bu tuhaf bir şey. Eğer sözün doğruysa, yeryüzünde sana, denizde de bana onların elinden kurtuluş ihtimali yoktur."*1
İbn Abbas rivayet eder: Resulullah aleyhisselam buyurdu: "Ümmetimin âlimleri iki türlüdür. Bir türü şudur: Allah Teâlâ ona ilim ihsan etmiştir; o, ilahî bir bağış olan bu ilmi bildiği kadar insanlara öğretir, karşılığında bir şey ummaz ve onu az bir bedele satmaz. Böyle bir kimseye gökte kuşlar, denizde balıklar salât ve selam eder. Kirâmen kâtibîn onu Allah Teâlâ'ya 'şerefli bir efendi' diye(?) bildirirler. Ahirette mürsel peygamberlere yoldaş olur.*2
Bir kimse de vardır ki Allah Teâlâ'nın ona ihsan ettiği ilmi halktan esirger ve o ilim sayesinde, zamanımızın kadıları gibi, tamahla alır ve toplar. Kıyamet gününde onların ağızlarında ateşten gem olur ve önlerinde tellallar 'Bu falan oğlu falandır; Allah Teâlâ'nın ona ihsan ettiği ilmi alıp sattı' diye bağırır. Halk hesaptan kurtulana dek onlar bu hâlle azap çekerler. Ondan sonra ateşteki yerlerine(?) varırlar(?)."*3
Peygamberimiz Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu: "Balığın öbür hayvanlar üzerine şerefi vardır, çünkü karnı Yunus aleyhisselama mekân oldu." Allah Teâlâ balığa vahyetti: "O senin rızkın değil, emanettir." Yunus aleyhisselam balığın karnında ibadeti bırakmadı, durmadan "Lâ ilâhe illâ ente sübhâneke innî küntü mine'z-zâlimîn" (Senden başka ilah yoktur, seni tenzih ederim, ben zalimlerden oldum) derdi.*3
Bu yüzden Muhammed Mustafa aleyhi efdalü's-salâtü ve's-selâm "Beni Yunus bin Metta'dan üstün tutmayın" dedi; yani "Benim Yunus'tan üstün olduğumu söylemeyin" dedi. Sebebi şudur: Resulullah aleyhisselam Miraç gecesi Burak'tan sonra Refref'e binip Sidretü'l-Müntehâ'yı da geçti; kalemin cızırtısı işitilecek kadar yakınlık kazanınca Allah Teâlâ'ya münacat etti ve o makamda Allah'ın muradı ne ise vahyolundu. Yunus ise üç karanlığın içinde münacat etti ve ona da Allah'ın muradı vahyolundu. Süleyman aleyhisselam Hak Teâlâ'ya rica etti ki…
devamı — vr. 169b…bir gün bütün yaratıkları ağırlamaya izin verildi. (Süleyman) emretti;…* İnsan onayı gerekli · 3
- *1satır 1
کورلمشdiğer okumalar:کورلمامش (görülmemiş),کورلمش (görülmüş)Harfler açık: ک و ر ل م ش, olumsuzluk eki yazılmamış. Yazıldığı gibi 'misli görülmüş' anlamsız; anlam 'misli görülmemiş' istiyor. Kâtip eksiği mi yoksa başka bir okuma mı, bir insan karar vermeli. Gloss ve prose 'görülmemiş(?)' okur. - *2satır 7
حوdiğer okumalar:دیو (diyü),هو'بر سید شریف' ile 'القا ایدرلر' arasındaki kısa kelime ح/ج gövdesi + و gibi görünüyor; ayrı bir د yok. 'diyü' (diye) anlamı oturuyor ama yazılan şekil ona benzemiyor. Bir insan görüntüye bakmalı. - *3satır 12
نار معقدنه واردرdiğer okumalar:نار مقعدنه وارورلر (nâr mak'adına varurlar),نار مقعدی واردر (nâr mak'adı vardur)Harfler okunuyor: معقدنه (ع ve ق yer değiştirmiş gibi; مقعد 'oturak, yer' beklenir) ve واردر. Hadisin bilinen kalıbı 'fe'l-yetebevvee mak'adehû mine'n-nâr'. 'varur(lar)' mı 'vardur' mu, ve مقعد'in kâtip metatezi mi olduğu bu sayfadan kesinleşmiyor. Prose 'ateşteki yerlerine(?) varırlar(?)' okur.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 11
- çözüldüsatır 2
ایتدیdiğer okumalar:ایدی (idi)ÇÖZÜLDÜ: 168b kartalın balığa söylediklerini aktarıyor; satır 1 sonundaki 'حوت' ile 'Hût eyitdi' (balık dedi) cümlesi kuruluyor. ت noktaları şedde gibi görünüyor. - çözüldüsatır 2
اللرندن خلاصdiğer okumalar:اللردن,الندنÇÖZÜLDÜ: Satır sonu sıkışık; ال ل ر ن د ن okunuyor, 'خلاص'ın ص'si satır üstüne çıkarılmış. 'Saña ve baña ellerinden halâs ihtimâli yokdur' = Âdem oğullarının elinden kurtuluş yok; kıssanın bilinen anlamıyla uyumlu. - çözüldüsatır 2
ابیهdiğer okumalar:ایسهÇÖZÜLDÜ: Dişler bir ب gibi tek noktalı görünüyor ama 'kelâmıñ sıdk ise' kalıbı açık; ar'da ایسه yazıldı. - çözüldüsatır 3
دوی زمینده / دوایتdiğer okumalar:روی زمینده,روایتÇÖZÜLDÜ: Bu elin ر=د alışkanlığı (satır 2 'دوی', satır 3 'دوایت'). ar yazıldığı gibi, translit rûy / rivâyet. - çözüldüsatır 6
ددیادهdiğer okumalar:دریادهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'semâda tayr ve deryâda balık' karşıtlığı açık. - çözüldüsatır 7
بیغمبرلره بولداشdiğer okumalar:پیغمبرلره یولداشÇÖZÜLDÜ: پ üç yerine tek nokta, یولداش'ın ی'si tek noktalı (ب gibi). Bağlam 'mürsel peygamberlere yoldaş olur'. ar yazıldığı gibi. - çözüldüsatır 13
اوزدینهdiğer okumalar:اوزرینهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'sâyir hayvânât üzerine şeref'. - çözüldüsatır 16
لا تفضلونی علی یونس بن متیÇÖZÜLDÜ: Bilinen hadis 'Lâ tufaddılûnî 'alâ Yûnus bin Mettâ'; satır 17 başındaki 'بن متی' ile tamamlanıyor. - çözüldüsatır 17
افضلدد دیمکdiğer okumalar:افضلدر دیمکÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı (son ر د gibi). دیمک = dimeñ (olumsuz emir, 'demeyin'); ک sağır kef. - çözüldüsatır 18
ذفرفه دکوب ... سددة المنتهیdiğer okumalar:رفرفه رکوب,سدرة المنتهیÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; ilk ر üstünde nokta var (ذ gibi). Miraç kıssasının bilinen öğeleri: Burak, Refref, Sidretü'l-müntehâ, 'sarîfü'l-aklâm'. - çözüldüsatır 21
دجاdiğer okumalar:رجاÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'Hak ta'âlâya ricâ itdi ki'. Cümle 170a'da sürüyor.