fol. 158a — Two fish from the Vaynah (Vīnah?) seas

Folio 158a

* Needs human approval — starred sentences rest on a word whose reading no human has confirmed yet. The asterisk leads to the note at the end of the page.

continued from fol. 157band they last for a known number of days…

…lasts.*1 *2

Again, in that sea there are three kinds of fish named Esbur, Hazzaf(?) and Bustuj(?). They come out at a fixed time of the year; when their time comes, the people of Basra know it and catch them.*1 *2 *3

al-Jahiz says: the Tigris of Iraq brings(?) them from the farthest part of the sea, and they appear twice a year. When they appear at Basra they are not found among the Zanj; and when they are gone from Basra, the people of the Zanj catch them.*3

Again, in that sea there is the kawsaj; it is a kind of fish, and fiercer(?) than the lion. Just as the lion waylays on the face of the earth, so the kawsaj waylays in the sea; whatever kind of animal it sees, it kills. Its length is only about two cubits, and it has teeth like a man's teeth. All the fish fear it and flee from it; when it reaches a shoal of fish it cuts them to pieces with its teeth. In that sea it is a great scourge, like the crocodile in the blessed Nile. But it has a fixed season, and the people of Basra know its time.*4

The kawsaj, the fish with teeth like a man's that waylays all other fish

And here is its picture.

Again, in that sea there are kinds of fish they call Ersan(?), Dahi(?), Berk(?) and Kurej(?); each has its fixed season, and they are caught in their place.*5 *6 *7 *8

Again, there is one they call Tebennur(?); it is more evil than the kawsaj. In its mouth it has a tusk like an elephant's tusk, as long as a lance. It is hideous to look at and ugly in form; all animals loathe it.*8

Its picture.

The Tebennür(?), more evil than the kawsaj, with a tusk like an elephant's

Uncertain readings · notes in Turkish

* Needs human approval · 8

*1line 1 خزافother readings: خراف, جراف, حزافاسبور'dan sonra ikinci balık adı. خ noktası açık; ikinci harfin üstünde de bir nokta var (ز), ama nokta خ'ye de ait olabilir. Hangi balık olduğu ve doğru yazımı Câhız/Kazvînî'nin Arapça metniyle karşılaştırılarak insanca belirlenmeli.
*2line 1 بوستوجother readings: برستوج, بوستوحÜçüncü balık adı. ب + و + س + ت + و + ج/ح; son harfin altındaki nokta seçilemiyor. Arapça kaynaklarda Basra'ya mevsimle gelen bir balık için 'برستوج' (barastûc) biçimi akla geliyor; o durumda kâtibin ر yerine و yazdığı düşünülebilir. Doğrulanmadı; harfiyen korundu.
*3line 3 کوتررother readings: کوندرر (gönderir), کوتدرSatır sonu kelimesi: ک + و + ت + iki kısa kuyruklu harf. Bu kâtibin ر'si د gibi göründüğünden 'کوترر' = götürür okundu (Dicle onları denizin en uzak yerinden getirir/götürür). 'gönderir' de mümkün; anlam yakın, kelime kesin değil.
*4line 6 شرودother readings: شدید (şedîd), اشرّ'واسددن شرود' açıkça okunuyor: ş + r/d + و + د. 'şerûd' (ürkek, kaçan) bağlamla çelişiyor; kevsecin aslan gibi yol kestiği anlatılıyor, yani 'aslandan daha yırtıcı/şiddetli' beklenir. Kâtip hatası mı, başka bir kelime mi, insan karar vermeli. Çeviride '(?)' ile 'aslandan daha yırtıcı' verildi.
*5line 12 ارسانother readings: اربیان, ارمانDört balık adının ilki: ا + ر + س + ا + ن, okunuşu net ama hangi balık olduğu bilinmiyor. Arapça kaynakla karşılaştırma gerekiyor.
*6line 12 داهیother readings: راهیİkinci ad: د + ا + ه + ی. Bu kâtipte baştaki ر د gibi yazıldığı için 'راهی' de olabilir. Karar insanın.
*7line 12 برک وکورجother readings: برک = berk, کورج / کوزجÜçüncü ve dördüncü adlar, okunuşu net, kimlikleri bilinmiyor. 'کورج' son harfi ج (nokta altta).
*8line 13 تبنّرother readings: تنّین (tinnîn, ejderha), تینّزت (iki nokta üstte) + altta noktalı diş + üstte noktalı diş + şedde + son harf ر biçiminde. 'Tebennür' diye harfiyen verildi. Resimdeki yılan gövdeli yaratık 'tinnîn' (155b ejderhası) fikrini akla getiriyor ama son harf ن değil, ر gibi. Ad insanca belirlenmeli.

Resolved or approved · 9

resolvedline 1 وینهother readings: و ینه = ve yine, Vîne (ada/deniz adı)ÇÖZÜLDÜ: Sayfada dört kez geçiyor (L1, L5, L12, L13); üçünde hemen ardından 'اول دریاده' (o denizde), L13'te 'X dirler' geliyor ve hep yeni bir balık maddesini açıyor. 've yine' okunuyor; ada/deniz adı değil. Walters'ın 'Two fish from the Vaynah (Vīnah?) seas' başlığı bu kelimenin yer adı sanılmasından doğmuş görünüyor; 151b, 152a, 156b bulgusuyla uyumlu.
resolvedline 3 جاحظÇÖZÜLDÜ: Kırmızı üst çizgiyle işaretli; Câhız (el-Câhız) alıntısı açılıyor.
resolvedline 6 رویother readings: دویÇÖZÜLDÜ: Yazılış دوی gibi; bu kâtibin baştaki ر'si د'ye benziyor (152b, 154b). 'esed rûy-ı zeminde kat'-ı tarîk itdügi gibi' = aslanın yeryüzünde yol kestiği gibi.
resolvedline 7 هر نه مقولهÇÖZÜLDÜ: Açıkça 'هر نه مقوله حیوان' (ne türlü hayvan). 156b L4'teki açık 'نز مقوله' okumasının 'نه مقوله' olabileceğine bir paralel; aynı kalıp.
resolvedline 8 آنجقother readings: ابخقÇÖZÜLDÜ: آ + tek diş + ج (noktası altta) + ق; 'ancak'. 'tûlı ancak iki zirâ'' bağlamı kesin.
resolvedline 10 نیلother readings: بیلÇÖZÜLDÜ: İlk dişin noktası üstte (ن). 'Nîl-i mübârekde timsâh gibi' – Nil timsahı benzetmesi bağlamı kesinleştiriyor.
resolvedline 13 اشرّother readings: اشرÇÖZÜLDÜ: Şedde açık; 'kevsecden eşerr' = kevsecten daha şerli.
resolvedline 14 رمحother readings: دمحÇÖZÜLDÜ: Yazılış دمح gibi; baştaki ر د'ye benziyor. 'nâbı vardır rumh kadar' = mızrak kadar azı dişi.
resolvedline 14 صورتهother readings: وهذه صورتهÇÖZÜLDÜ: Satır sonunda yalnız kırmızı 'صورته' var; 'وهذه' yer kalmadığı için yazılmamış. Harfiyen korundu, anlam 'resmi'.