Acayipmahlukat· Acâibü'l-MahlûkatWalters Art Museum W.659 · 1121 H / 1717 M

Varak 152a

* İnsan onayı gerekli — yıldızlı cümleler, okunuşunu henüz bir insanın onaylamadığı bir kelimeye dayanıyor. Yıldız, sayfa sonundaki nota götürür.
Altın ve yeşil yaprak biçimli beneklerle bezeli zeminde yatay duran büyük bir balık: koyu kahverengi-mor pullu sırt, turuncu-kırmızı karın, ağız kenarında uzun ince bıyıklar, zeytin yeşili yüzgeçler.
Altın ve yeşil yaprak biçimli beneklerle bezeli zeminde yatay duran büyük bir balık: koyu kahverengi-mor pullu sırt, turuncu-kırmızı karın, ağız kenarında uzun ince bıyıklar, zeytin yeşili yüzgeçler.

Bir tür balık daha vardır, ona Sîlân(?) derler. Avlanınca karada üç gün canlı kalır. Tencereye konup üstü örtülürse pişer; üstü açık bırakılırsa, ateş ne kadar güçlü olursa olsun kaçar.*1

Bir tür yengeç de vardır; boyu bir karış kadardır. Avlanıp ağdan çıkarılınca Allah'ın emriyle taş kesilir. Göz hekimleri(?) onu ilaçlarına katarlar.*2

Misk hayvanı da vardır. Belirli bir vakitte denizden çıkar, o zaman onu avlarlar. Misk göbeğinden çıkar. Ama o memlekette hiç kokusu olmaz; başka bir memlekete götürülünce kokusu ortaya çıkar.*2*3

Yine o adada iri gövdeli yılanlar vardır; fili ve mandayı yutarlar. Yutulanların kemikleri karnında ıstırap verince yılan kendini taşlara sürter, sonunda karnı çatlayıp ölür. Karnının sesi uzaklardan duyulur; onun öldüğünü anlayan halk gidip onu seyreder.*3

İşte resmi.

Köpek ya da tilki başlı, turuncu-kahverengi benekli, kalın gövdeli bir yılan kendi üzerine düğüm atarak kıvrılmış; ağzı açık, kuyruğu çerçevenin sağından dışarı taşıyor; yerde ot öbekleri.
Köpek ya da tilki başlı, turuncu-kahverengi benekli, kalın gövdeli bir yılan kendi üzerine düğüm atarak kıvrılmış; ağzı açık, kuyruğu çerçevenin sağından dışarı taşıyor; yerde ot öbekleri.
Şüpheli okumalar

* İnsan onayı gerekli · 3

  • *1satır 1 سیلانdiğer okumalar: سیلآن, سیلاںBalığın adı. Harfler س ی ل ا ن olarak açık; ل ile ا üzerinde küçük bir halka/med işareti var. Hangi Arapça adın karşılığı olduğu (Kazvînî'deki balık maddesi) tespit edilemedi. Çeviride 'Sîlân(?)'.
  • *2satır 5 كحالنdiğer okumalar: كحاللر, كحاللنك ح ا ل + son harf ن kâsesi gibi; ikinci bir ل dişi olabilir. 'kehhâlân' (Fars. çoğul, göz hekimleri) okundu; taşlaşmış yengecin göz ilacı olarak kullanılması anlamla uyumlu ama kelimenin yazılışı kesin değil.
  • *3satır 8 اول جزیره'O ada' bu varakta adlandırılmıyor; ada adı önceki varakta (151b) geçmeli, çeviride ad verilmedi. Aynı satırdaki siyah mürekkepli وینه açıkça 've yine' (ardından 'ol cezîrede'): bir ad değil. Walters kataloğunun 'Vaynah (Vīnah?) Island' başlığı muhtemelen bu kelimenin ad sanılmasından doğuyor (bkz. 151b L8 kırmızı وینه). Adanın kimliği 151b'ye göre insan tarafından belirlenmeli.

Çözülmüş ya da onaylanmış · 5

  • çözüldüsatır 1 بردهdiğer okumalar: بر ده (bir de)ÇÖZÜLDÜ. 'berr-de' = karada (Ar. berr 'kara'). 'Avlansa karada üç gün sağ kalır' bağlamı bunu gerektiriyor; 'bir de' okuması cümleyi bozuyor.
  • çözüldüsatır 4 حچانdiğer okumalar: چآن, جانÇÖZÜLDÜ. 3x büyütmede ح başının altında چ gövdesi ve nokta, ardından medli elif ve ن görülüyor: eski Anadolu Türkçesi 'haçan' (ne zaman ki). Cümle yapısı ('haçan ... hurûc etse ... taş olur') bunu doğruluyor.
  • çözüldüsatır 6 سرّه‌سندنdiğer okumalar: سره سندنÇÖZÜLDÜ. Şeddeli 'surre' (göbek) + -sinden; miskin hayvanın göbeğinden çıkması bilinen anlatıyla örtüşüyor.
  • çözüldüsatır 9 سوردكنdiğer okumalar: سوردكدهÇÖZÜLDÜ (anlam). Yazılış açıkça سوردكن; 'sürdüken' = sürterken. Eski zarf-fiil biçimi diplomatik olarak korundu, anlam bağlamdan kesin.
  • çözüldüsatır 11 صورتهÇÖZÜLDÜ. Kırmızı 'sûretühu' (onun resmi): hemen altındaki yılan resmine işaret ediyor. Üstteki balık resmi metinden önce yer alıyor; Walters kataloğu iki resmi de bu varağa ('A fish and a large snake') bağlıyor (ada adı kısmı şüpheli, bkz. L8) ve varakta anlatılan tek balık 1. satırdaki Sîlân(?).