Varak 152b
O denizde inci de çıkar. Durdur da oraya yakındır; gemiciler bunu bildiklerinden ona yakın olan yere uğramazlar.
Tüccardan bazıları şöyle anlatır: Bir seferde gemimiz şiddetli bir fırtınaya yakalandı; rüzgârın önüne düşmüş, «Allah Allah» [diyerek?] gidiyorduk(?). Geminin reisi denizleri bilen usta biriydi, ama kördü. Her fırsatta «Deniz yüzünde ne görüyorsunuz?» diye sorardı.*1*2*3
Gemiye ilk bindiğimizde onun bol miktarda halat yüklediğini görmüştük. «Bunların yerine tüccar malı yükleseydin, ne kadar kâr ederdin» dedik. «Bunun hikmeti, gerektiğinde anlaşılır» dedi.*3*4
Bir yerde yine «Deniz yüzünde ne görüyorsunuz?» diye sordu. «Uzakta kara kuşlar görüyoruz» diye haber verdik. Hemen feryat edip sakalını yolmaya başladı; şaştık kaldık. «Rüzgâr bizi Durdur'a getirmiş» dedi. «O kara kuşlar, Durdur'a düşüp helak olmuş, orada kalmış gemilerdir.»*4*5
Sonra «Kurtulmak istiyorsanız, et olarak ne kadar erzakınız varsa bana verin» dedi. Herkes azığını verdi, kuru etlerimizi de çıkardık. Hemen bunları parça parça edip iplere sıkıca bağladı ve denize attı. Derhal iri gövdeli balıklar toplanıp o bağlı etleri yuttular. Davul ve tas çalmamızı emretti, çaldık. Ansızın(?) gördük ki gemi hareket etti.*6
Bu şekilde Durdur'dan çıkınca ipleri kestirdi ve şöyle dedi: «Halatları bu düşünceyle tedarik etmiştim. Böyle olmasaydı hepiniz helak olmuştunuz. Çünkü Durdur'dan çıkmak mümkün değildir: orada rüzgâr hiç esmez, su durmadan döner. İçindekilerin on yıl yetecek erzakı olsa bile elbet tükenir ve açlıktan helak olurlar. O kara kuşlar gemilerdir ki…»*6
devamı — vr. 153a…kaza ile Durdur'a düşmüş; halkı açlıktan helâk olmuştur. Şimdi…* İnsan onayı gerekli · 6
- *1satır 3
حیوبdiğer okumalar:دیوب,چیوبİlk harf sonraki ی'ye bitişik, ح/ج biçiminde; د bitişmez. Anlamca 'Allah Allah deyüp' bekleniyor ama yazılış دیوب değil. Harfiyen korundu; insan kararı gerekiyor. - *2satır 3
کیده‌دزdiğer okumalar:کیدردک,کیدردزOkunan harfler ک-ی-د-ه-د-ز. 'gide idüz' (gidiyorduk) kaynaşmış eski biçim olabilir; 'giderdük' de beklenebilir. Anlam (gidiyorduk) açık, biçim değil. - *3satır 5
کوردسزdiğer okumalar:کوردکز,کوریرسزAçıkça ک-و-ر-د-س-ز. 8. satırdaki paralel soru (نه کوریسور) ile anlam 'ne görüyorsunuz' kesin; fiil biçimi belirsiz (gördisiz?). - *4satır 8
کوریسورdiğer okumalar:کوریورسز,کوریسزک-و-ر-ی-س-و-ر gibi görünüyor; son harf ر mı ز mı seçilemiyor. Anlam 'ne görüyorsunuz' açık; biçim belirsiz. - *5satır 9
کوریوروزdiğer okumalar:کوریورز,کوریورهزر ile ز arasındaki harf ه/و gibi ilmikli. 'görüyoruz' bağlamla uyumlu; harf okuması kesin değil. - *6satır 16
آنیdiğer okumalar:آنی = anı (onu)'ânî' (ansızın) mı, 'anı' (onu; 'onu gördük, gemi hareket etti') mı? Medde 'ânî'yi destekliyor ama kesin değil.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 8
- çözüldüsatır 1
دردورdiğer okumalar:دردوهÇÖZÜLDÜ: Son harf bu satırda sığ, ه gibi de okunabiliyor; ama 10, 11, 17, 19. satırlarda açıkça دردوره / دردوردن yazılı. Durdûr: girdap; bağlam (gemilerin çıkamadığı, suyun döndüğü yer) doğruluyor. - çözüldüsatır 1
ودخیÇÖZÜLDÜ: Satır başındaki ودخی kırmızı mürekkeple; yeni başlık değil, satır içi rubrik olarak 'rubric' alanına konuldu (150b'deki gibi). - çözüldüsatır 6
احبالdiğer okumalar:احمالÇÖZÜLDÜ: ب altında tek nokta. 14. satırda etlerin 'iplere' bağlanması ve 17-18. satırlardaki 'ahbâl tedârüki' halat okumasını kesinleştiriyor. - çözüldüsatır 6
ایتدکdiğer okumalar:ایتدک = etdükÇÖZÜLDÜ: Eski 'eyitmek/itmek' (demek) fiili: 'itdük' = dedik. Arkasından gelen doğrudan söz ve 7. satırdaki 'دیدک' bunu doğruluyor. - çözüldüsatır 8
رویdiğer okumalar:دویÇÖZÜLDÜ: Yazılış دوی gibi; ama bu kâtibin baştaki ر'si kısa kuyruklu, د'ye benziyor (2. satır روایت, 10. satır روزکار aynı biçimde). 'rûy-ı deryâ' = deniz yüzü, 5. satırdaki 'deryâ yüzünde' ile paralel. - çözüldüsatır 10
روزکارdiğer okumalar:دوزکارÇÖZÜLDÜ: Kâtibin baştaki ر'si د'ye benziyor (bkz. 8. satır). 'rûzgâr bizi Durdûr'a getürmiş' tek anlamlı okuma. - çözüldüsatır 19
ابدیdiğer okumalar:ایدیÇÖZÜLDÜ: İkinci harfin altında tek nokta ve د üstünde üstün: 'ebedî' (asla). 'riyâh hubûb itmez ebedî' = rüzgârlar hiç esmez; 'ایدی' olsa geçmiş zaman, arkadaki geniş zamanlı 'devr üzredir' ile uyuşmaz. - çözüldüsatır 19
هبوبdiğer okumalar:هبوتÇÖZÜLDÜ: Son harfin noktaları üstte iki nokta gibi duruyor; 'hubûb' (rüzgârın esmesi) ile 'riyâh' birlikte kalıp ifade.