Varak 153b
…O adada bir kavim yaşar; yüzleri insan yüzü, kılları maymun kılı gibidir. Gergedan da çoktur. Adanın birkaç yüksek dağı vardır; geceleri bu dağların tepelerinden davul ve def sesleri, garip haykırışlar ve acayip ağıtlar işitilir. Denizciler, Deccal'in bu adada olduğunu söylerler.*1*2
Karanfil de o adada alınıp satılır. Tüccarlar limana varır, mallarını gemiden çıkarır, herkes kendi malını ayrı bir yere koyar ve yine gemiye döner. O gece orada kalırlar; sabah bakarlar ki malın yanına karanfil getirip koymuşlar. Tüccar razı olursa karanfili alır, mal da bıraktıkları yerde kalır. Gece olunca ada halkı gelip malı alır ve yurtları hangi yöndeyse oraya götürür.
Ada halkı malı kabul etmezse tüccarlar malın az geldiğini anlar, üstüne mal ekler ve karanfili de yine yerine bırakırlar. Sabah bakarlar ki malı almışlar, karanfil kalmış; tüccar da karanfili alıp gemiye koyar.
Ama tüccar karanfili az bulup kabul etmezse mal da karanfil de yerinde durur. Ada halkı gece gelir, tüccarın karanfili kabul etmediğini(?) görür; hemen daha karanfil getirip üstüne koyar ve gider. Ertesi gün tüccarlar karanfilin artırıldığını görür ve karanfili alır. Ada halkı da yine gece gelip tüccarların razı olduğunu görür, malı alıp gider. Ya da karanfillerini geri alıp giderler ve herkes kendi malını yerinde bulur.*3*4
Tüccarlardan güvenilir bir kişi şöyle anlatır: «O adaya çıktım ve bir kavim gördüm: sakalsız ve sarı benizliydiler; kulakları bellerine(?) sarkıyordu, kadın kılığındaydılar(?). Onları görür görmez gözümden kayboldular. Bundan sonra karanfil için altı ay bekledik, hiç görünmediler(?). Anladım ki bu, benim adaya çıkıp onları görmem yüzündendir. Birkaç yıl hiç alışveriş etmediler; bir zaman sonra yine karanfil getirir oldular.»*5*6*7*8*9
O karanfilin özelliği…*9
devamı — vr. 154a…olur ki, bir kimse onu taze iken bir miskal…* İnsan onayı gerekli · 10
- *1satır 1
اول جزيره‌دهVarak bir maddenin ortasında başlıyor; adanın adı önceki varakta (153a). Bu sayfada ad geçmiyor, 4. satırdaki karanfil ticareti Kazvînî'nin karanfil adası anlatısına uyuyor. Ad 153a ile birleştirilince kontrol edilmeli. - *2satır 3
بحريون ايدرdiğer okumalar:بحريون ايدSatır sonundaki ر çerçeve çizgisine değiyor, tam seçilmiyor. 151a'da aynı kalıp 'bahriyyûn ederler ki' (denizciler derler ki) olarak geçiyor; anlam buna göre verildi. - *3satır 12
كلورلرdiğer okumalar:كلودلرİkinci ر sığ yazılmış, د gibi duruyor (kâtibin bu alışkanlığı 150b'de de not edildi). 'gece ile gelürler' okundu; harfiyen 'كلودلر' de okunabilir. - *4satır 13
قبول ايتمشلرdiğer okumalar:قبول ايتممشلرYazı net: 'kabûl etmişler'. Ancak anlatı olumsuzu gerektiriyor (tüccar karanfili kabul etmemiş, ada halkı bu yüzden karanfil ekliyor). Kâtip hatası olabilir; diplomatik metin korundu, çeviride '(?)' ile olumsuz anlam verildi. - *5satır 18
اذنلری وسطلرينه نازلdiğer okumalar:اذنلری و سطلرينه نادلBELİRSİZ. 'نآذل' yazılmış, kâtibin ز yerine ذ kullanımıyla 'nâzil' (inen) okundu: 'kulakları ortalarına/bellerine inen'. Kazvînî'nin Arapça metniyle karşılaştırılmalı. - *6satır 18
نسا ذیّ اوزرهdiğer okumalar:نساء زیّ اوزرهBELİRSİZ. ذ üstünde şedde, altında iki nokta; 'zîyy-i nisâ' (kadın kılığı) ifadesinin ذ ile yazılmış hali olarak okundu. - *7satır 18
بنجه كهdiğer okumalar:نيجه كهNoktaların sırası 'nîce' yazılışına uymuyor (ilk dişte alt nokta, ikincide üst nokta). Anlam 'nice ki' = görür görmez; kâtip noktaları kaydırmış olabilir. - *8satır 19
كورمديلرdiğer okumalar:كورنمديلرYazı net 'görmediler'; anlam 'görünmediler' (hiç ortaya çıkmadılar) gerektiriyor. Çeviride '(?)' ile verildi. - *9satır 21
كتورر اولديلرdiğer okumalar:كتورد اولديلرİkinci ر sığ, د gibi. 'getürür oldılar' (yine getirir oldular) okundu. - *10satır 22
اولدكهdiğer okumalar:اولدركهGözcü kelime; ا و ل د ك ه seçiliyor. Sonraki varağın 'ol karanfîlin hâssası oldur ki' cümlesini sürdürmesi beklenir, ر görünmüyor. 154a ile karşılaştırılmalı.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 4
- çözüldüsatır 2
جبال شامخسیdiğer okumalar:جبال شامخه‌سیÇÖZÜLDÜ. ش'nin noktaları lekeye karışmış ama 'cibâl-i şâmiha' (yüksek dağlar) bağlamla kesin; ه yazılmamış, harfiyen korundu. - çözüldüsatır 5
ليمانهdiğer okumalar:لب يانهÇÖZÜLDÜ. 4x büyütmede ل'den sonra noktalı ی ve küçük م düğümü görünüyor: 'lîmâna' (limana). Bağlam (tüccarlar gemiden mal çıkarır) tutarlı. - çözüldüsatır 6
كيردلرdiğer okumalar:كيرلرÇÖZÜLDÜ. 5. satırdaki 'keştî' ile birleşir: 'keştîye girdiler' (gemiye girdiler). ر'den sonra kısa bir د seçiliyor. - çözüldüsatır 16
هر كسÇÖZÜLDÜ. Kelimenin üstünde mürekkep lekesi var, ama ه ر ك س harfleri seçilebiliyor; 'her kes metâ'ların yerinde bulurlar' bağlamla tutarlı.