Acayipmahlukat· Acâibü'l-MahlûkatWalters Art Museum W.659 · 1121 H / 1717 M

Varak 156b

* İnsan onayı gerekli — yıldızlı cümleler, okunuşunu henüz bir insanın onaylamadığı bir kelimeye dayanıyor. Yıldız, sayfa sonundaki nota götürür.
Koyu lacivert-siyah, pullu, iri bir balık; sırtta ve karında turuncu-altın yüzgeçler, ağzında iki ince bıyık. Zemin altın ve kahverengi yaprak biçimli lekelerle bezeli. 156a'nın son maddesinin (salgısı mürekkep gibi yazan büyük balık) resmi; 156a'nın son satırındaki 've hâzihi sûretuhû' buraya bağlanıyor. Bıyıkların ucu iç çerçeve çizgisine değiyor, aşmıyor.
Koyu lacivert-siyah, pullu, iri bir balık; sırtta ve karında turuncu-altın yüzgeçler, ağzında iki ince bıyık. Zemin altın ve kahverengi yaprak biçimli lekelerle bezeli. 156a'nın son maddesinin (salgısı mürekkep gibi yazan büyük balık) resmi; 156a'nın son satırındaki 've hâzihi sûretuhû' buraya bağlanıyor. Bıyıkların ucu iç çerçeve çizgisine değiyor, aşmıyor.

Yine o denizde yeşil bir balık olur; başı yılan başına benzer, gövdesi balıktır. Bir kimse onun etinden yese yemekten el çeker, bir daha hiç yemek istemez.

Yılan/sürüngen başlı balık: koyu gri başta iri göz ve dişleri görünen açık ağız, boynunda lacivert bir halka; zeytin-kahverengi, benekli gövde, sırtta sivri yüzgeç dikenleri, çatal kuyruk. 1-2. satırlardaki 'başı yılan başı gibi, gövdesi balık' olan yeşil balık. Resim çerçevenin içinde kalıyor.
Yılan/sürüngen başlı balık: koyu gri başta iri göz ve dişleri görünen açık ağız, boynunda lacivert bir halka; zeytin-kahverengi, benekli gövde, sırtta sivri yüzgeç dikenleri, çatal kuyruk. 1-2. satırlardaki 'başı yılan başı gibi, gövdesi balık' olan yeşil balık. Resim çerçevenin içinde kalıyor.

İşte onun resmi.

Yine o denizde yuvarlak bir balık olur; ona gâvmâhî derler. Başı öküz başıdır; sırtında bir arşın boyunda bir direk (?) vardır; ne türlü(?) hayvana rastlasa onu öldürür.*1

Koyu gri, pullu bir balık; başın arkasından sırta doğru kıvrık, uzun bir diken/boynuz çıkıyor, boynunda halka, ağzında iki bıyık. 3-4. satırlardaki gâvmâhî: 'sırtından bir arşın kadar bir direk'. Bıyıkların ucu iç çerçeve çizgisine değiyor, aşmıyor.
Koyu gri, pullu bir balık; başın arkasından sırta doğru kıvrık, uzun bir diken/boynuz çıkıyor, boynunda halka, ağzında iki bıyık. 3-4. satırlardaki gâvmâhî: 'sırtından bir arşın kadar bir direk'. Bıyıkların ucu iç çerçeve çizgisine değiyor, aşmıyor.

İşte onun resmi.*1

O denizdeki yaratıkların bütün türleri anlatılmaya kalkılsa kitaplar ve defterler almaz; bu kadarıyla yetinildi.

Fars Denizi, Hint Denizi'nin bir koludur. Hayrı ve bereketi bol, öteki denizlere göre korkusu ve tehlikesi az bir denizdir.

Muhammed bin Zekeriyyâ der ki: Fars Denizi Hint Denizi'ne bitişiktir ve onun bir koludur; ama hâlleri Hint Denizi…*2

devamı — vr. 157a…aykırıdır: Hind denizinin yüzü durgun olduğu vakit Fars denizinin…
Şüpheli okumalar

* İnsan onayı gerekli · 2

  • *1satır 4 نزdiğer okumalar: تیز (tîz, sivri), تز (tez), نه (ne makûle = ne türlü)عمود'dan sonra ayrı bir kelime: tek diş + ز. Üstündeki nokta sayısı seçilemiyor. 'tîz/tez' (sivri bir direk) ya da 'ne' (ne makûle hayvâna = ne türlü hayvana) olabilir; ikincisinde ز açıklanamıyor. Anlam (sırtında bir arşınlık diken, rast geldiği hayvanı öldürür) açık, kelime değil. Harfiyen korundu.
  • *2satır 8 محمد بن ذکریاdiğer okumalar: زکریاİsim ذ ile yazılmış (harfiyen korundu). Kazvînî'nin Fars Denizi bahsinde alıntıladığı Muhammed b. Zekeriyyâ er-Râzî mi, yoksa yazar adının (Zekeriyyâ b. Muhammed el-Kazvînî) ters çevrilmesi mi? Metin yalnız 'Muhammed bin Zekeriyyâ' diyor; kimlik notu eklenip eklenmeyeceğine insan karar vermeli.

Çözülmüş ya da onaylanmış · 7

  • çözüldüsatır 1 وینهdiğer okumalar: و ینه = ve yine, Vîne (ada adı)ÇÖZÜLDÜ: Kırmızı, paragraf başı; 1. ve 3. satırda 'وینه اول دریاده' kalıbı, 5. satırdaki 'ودخی اول دریاده' ile tam paralel. 'Ve yine o denizde' okunuyor; ada adı değil. Walters'ın 'Vaynah (Vīnah?) Island' başlığı bu kelimenin ada adı sanılmasından doğmuş görünüyor; bu sayfada hiçbir ada adı yok, konu 'o deniz' (Hind/Zenc denizi) ve ardından Bahr-i Fâris.
  • çözüldüsatır 1 یشیلdiğer okumalar: بیشیلÇÖZÜLDÜ: Büyütmede ی + üç dişli ش + ی + ل; başta ayrı bir ب dişi yok. 'yeşil'. Resimdeki balık (2. resim) zeytin-kahverengi; eski Türkçede yeşil koyu/zeytuni tonları da kapsar.
  • çözüldüsatır 3 کاوماهیdiğer okumalar: گاوماهی, کا وماهیÇÖZÜLDÜ: ک üstünde keşide yok (kâtip گ'yi ayırmıyor). Farsça gâv-mâhî 'öküz balığı'; hemen ardından 'başı öküz başı' gelmesi doğruluyor. Tek kelime gibi bitişik yazılmış.
  • çözüldüsatır 4 بر ذراعÇÖZÜLDÜ: 'bir zirâ'' üzerine mürekkep bulaşmış (silme/leke); harfler lekenin altından seçiliyor ve ardından gelen 'مقداری' ölçü bekletiyor.
  • çözüldüsatır 7 الخیرdiğer okumalar: الحیرÇÖZÜLDÜ: خ noktası belirsiz (ح gibi de görünüyor), ama 'kesîrü'l-hayr ve bereketi çok' kalıbı kesin.
  • çözüldüsatır 8 هندÇÖZÜLDÜ: Satır sonunda yer kalmadığından 'بحر'ın üstüne küçük yazılmış; 'Bahr-i Hind' olarak satıra dahil edildi.
  • çözüldüsatır 9 مخالفدرdiğer okumalar: محالفدرÇÖZÜLDÜ (157a ile teyit edilmeli): Eğik yazılmış ipucu kelimesi; خ noktası soluk. 'ahvâli Bahr-i Hind'e muhâlifdir' (hâlleri Hint Denizi'ne aykırıdır) cümleyi tamamlıyor. Gloss ve prose'a sonraki varağın kelimesi olduğu için eklenmedi.