Varak 158b
Bir tür de Beşîl(?) balığı vardır: bir arşından uzun bir hortumu olur, dişleri testereye benzer. Vakti zamanı gelince onu avlayıp çarşılarda satarlar. İşte bu onun suretidir.*1
Bir tür de Müdakka(?) balığı vardır; boyu üç arşından biraz fazladır. Kuyruğu ise üç arşın kadar uzun ve beyazdır; asıl(?) ağzı karnındadır ve kadınlarınkine benzer bir fercı vardır. Onu yaratan ne yücedir! Sureti budur.*2*3
Acâibü'l-Bahr kitabında rivayet edilir ki İsfahan halkından bir adam şöyle anlatır: “Bir miktar borca düşünce İsfahan'dan kaçtım; dünyayı dolaşmak üzere(?) bir gemiye bindim ve yola çıktık.*4
Ama Allah'ın emriyle deniz ters gitti ve rüzgâr gemimizi Durdur'a (girdaba) sürükledi. Gemi reisi: ‘Durdur'a düştük; bundan kurtuluş yok, burada ebediyen kalıp helak olacağız’ dedi.
‘Eğer aranızdan biri canını feda ederse ben de gayret edip çaresine bakayım; umulur ki Allah Teâlâ bizi kurtarır.’ Ben: ‘Canımı dostlarım için feda ederim’ dedim.
Reis dedi ki: ‘Bu geminin sandalına binersen, Durdur'a yakın, üç günlük yolda bir ada vardır. Onlar davul sesini istemezler; o yere varıp davul çalarsan, umulur ki kurtuluşumuza sebep olur.’ Bana üç günlük azık verdiler, gittim(?)…
devamı — vr. 159a…söylediği yere varılıp davul çalınınca deniz hareketlenmeye başladı; gemi…* İnsan onayı gerekli · 5
- *1satır 1
بشیلdiğer okumalar:بشبل,یشبیلSiyah balık adı: ilk dişte altta tek nokta, ardından üç noktalı ش, sonra altta iki ayrık nokta ve ل. بشیل en olası okuma; ilk harf ب/ی ayrımı ve ortadaki dişin ب mi ی mi olduğu kesin değil. Hortumlu, testere dişli balık (Arapça minşâr, testere balığı) tarifine uyuyor ama adın Kazvînî'deki karşılığı doğrulanmadı. - *2satır 3
مدقّهdiğer okumalar:مدوّقه,مدقّİkinci balık adı: ötreli م, د, ardından şeddeli ve üstünlü noktasız bir ق/و/ف döngüsü. Noktalar görünmüyor; ق varsayıldı. Adın Kazvînî'deki karşılığı bulunamadı; bir insanın kaynağa bakması gerekiyor. - *3satır 4
بیاض صحیح آغزیdiğer okumalar:beyâz-ı sahîh (katıksız beyaz),sahîh ağzı (asıl ağzı)صحیح açıkça okunuyor ama neye bağlandığı belirsiz: 'beyâz-ı sahîh' (saf beyaz) ya da 'sahîh ağzı batnında' (asıl ağzı karnında). Çeviride ikincisi (?) ile seçildi; resimde ağız görünmüyor, tepede yalnız gözler var. - *4satır 6
و دنیایی دود ایده‌دكdiğer okumalar:و دنیایی دور ایده‌دك (devr ide-dek)Bu elde ر sık sık د gibi yazılıyor, dolayısıyla دود = دور (devr) olası; 'dünyâyı devr ide-dek' (dünyayı dolaşmak üzere/dolaşıncaya dek). Ek biçimi -دك olağan değil; anlam bağlamdan tahmin, onay gerekiyor. Satır sonunda kısa çizgi ve altın nokta dolgu. - *5satır 15
دیدوكیdiğer okumalar:دیدوكمİşaret kelimesi: د ی د و ك ی okunuyor (didüği). 159a'nın ilk kelimesiyle karşılaştırılmalı.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 6
- çözüldüsatır 7
دوانه / دوزكارdiğer okumalar:روانه,روزكارÇÖZÜLDÜ: Bu elin ر'si د gibi: دوانه = revâne, دوزكار = rûzgâr. Aynı durum L2/L4 صودته = sûretühû, L12 دكوب = rükûb, L13 وادوب = varup. Diplomatik yazım korundu, okuma bağlamdan. - çözüldüsatır 8
دردودهdiğer okumalar:دردورهÇÖZÜLDÜ: L8'de iki kez ve L12'de yine geçiyor. Bu elde ر'nin د gibi yazılması (152b notu) ile دردوره = Durdûr'a; glossary'deki دردور 'Durdur (girdap)' (152b), gemi reisinin 'kurtuluş yok' demesi de girdaba uyuyor. Diplomatik yazım korundu. - çözüldüsatır 8
دوشدكdiğer okumalar:وشدكÇÖZÜLDÜ: Son kelimenin ilk harfi silik ama 'Durdur'a düşdük' bağlamı ve L9'daki 'bundan halâs yokdur' kesin. - çözüldüsatır 9
یوقدر ابدیdiğer okumalar:یوقدر ابداÇÖZÜLDÜ: یوقدر'ın ر'si د'ye benziyor; son kelime ی ile bitiyor (ebedî). 'Bundan halâs yokdur, ebedî kalup helâk oluruz' bağlamla tutarlı. - çözüldüsatır 10
ایده‌یم امیددكهdiğer okumalar:ایده‌دم,امیددر كهÇÖZÜLDÜ: ایده‌یم'in ی'si د gibi görünüyor; birinci tekil istek kipi (ideyim) bağlamdan. امیددكه L14'te de aynı biçimde: 'ümîddür ki' (umulur ki); ر ya yazılmamış ya da ikinci د aslında ر. Yazım olduğu gibi bırakıldı. - çözüldüsatır 14
كیتدمdiğer okumalar:كیبدمÇÖZÜLDÜ: ت'nin üst noktaları seçilmiyor, altta yalnız ی'nin iki noktası var. 'Üç günlük zahîre virdiler, gitdim' bağlamla. Hikâye 159a'da sürüyor (159b resmi: 'A huge bird carries a man on its back').