Varak 166a
…vakti gelince deniz yükselmeye başlar; akşam olunca deniz kiliseyi örter ve kilise artık hiç görünmez. Derler ki bu da İsa aleyhisselamın bir mucizesidir.*1
O yerde denizde bir arşın boyunda(?) balıklar vardır; herkes onları avlar. Bakıldığında, sağ kulaklarının ardında kudretten (yaratılıştan) 'Lâ ilâhe illallâh', enselerinde 'Muhammed', sol kulaklarının ardında da 'Resûlullah' yazılmış bulunur. Uğur için kurutup evlerinde saklarlar.*1
Yine Ebû Hâmid der ki: O adada deniz kıyısında bir taşın üzerinde abdest alıyordum. Üzerine bastığım taşın altından bir yılan kuyruğu çıktı; bir arşın kadardı, sarı ve benek doluydu. Korkup geri çekildim. Sonra başını da çıkardı: tavşan başı gibiydi, sarı ve siyah beneklerle bezenmişti. Denizde yüzmeye başladı. Bedeni beş yılan başlı bir (hayvan)(?) idi; her yılan üç arşın boyundaydı(?); [...](?) ağzından biri(?) avladı(?).*2*3*4
Başı(?) …olunca yumuşaktır; pamuktan ve ipekten bile yumuşak, ama demir ona işlemez. Derisini yüzdüler; soğan zarından(?) inceydi. Sordum; 'Ona su tavşanı derler, onu yeriz' dediler.*3*4
Bir hayvan daha olur ki yüzü insan yüzü, sakalı beyazdır ve iki eli vardır; ama gövdesi kurbağaya benzer, dediler. Sordum; 'Yahudi şeyhidir' dediler. Cumartesi gecesi denizden çıkar, pazar gecesi güneş batana dek karada kalır; güneş batınca denize dalar. Dediler ki derisi gut hastalığına tutulmuş birinin üzerine konursa hemen çabucak şifa bulur. Ve bu onun suretidir.
* İnsan onayı gerekli · 4
- *1satır 2
قدّنdiğer okumalar:قدر,قدّنجهBELİRSİZ. Satır sonu kelimesi ق + د + şeddeli ن gibi okunuyor; 'kadar' beklenir ama son harf ر değil ن. L10'daki 'قدّنجه' (kaddınca, boyunca) ile aynı kökten 'kadd' (boy) olabilir: 'bir arş kaddın(?)' = bir arşın boyunda. Çeviride '(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *2satır 9
بدنی بش یلان / باشلو برdiğer okumalar:بدنی بش یلان باشلی,بدنی بیشBELİRSİZ. Harfler açık (بدنی بش یلان | L10 باشلو بر ۞) ama anlam kopuk: 'bedeni beş yılan başlı bir' sonrasında isim yok, hemen altın nokta geliyor. Bir kelime atlanmış olabilir. Çeviride '(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *3satır 10
قدّنجه یا آغزندن بری صید ایتدیdiğer okumalar:قدرنجه,یاغزندنBELİRSİZ. 'her yılan üç zirâ' kaddınca' (her yılan üç arşın boyunda) makul; ama 'یا آغزندن بری صید ایتدی' (ya ağzından biri avladı?) cümlesinin öznesi ve anlamı belli değil. Çeviride '[...](?)' ve '(?)'. Bir insanın onayı gerekir; Kazvînî Arapça metniyle karşılaştırılmalı. - *4satır 10
باشیdiğer okumalar:یاشی,پاشیBELİRSİZ. Satır sonu kelimesi, ilk harfin altında tek nokta: باشی (başı). L11 'اولدقده ملایم که...' ile birleşince 'başı ... olunca yumuşak' anlamı eksik kalıyor; 'یاشی' (yaşı, ıslakken) de düşünülebilir ama nokta tek. Bir insanın onayı gerekir.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 21
- çözüldüsatır 1
کنیسه‌ٔdiğer okumalar:کنیسه‌یی,کنیسۀÇÖZÜLDÜ: son ه üstünde hemze; burada izafet değil, belirtme hâli 'kenîseyi' (kiliseyi deniz örtüp). 165b'deki kilise hikâyesinin devamı. - çözüldüsatır 1
اودتوبdiğer okumalar:اورتوبÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; örtüp. - çözüldüsatır 1
کودنمزdiğer okumalar:کورنمزÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; görinmez. - çözüldüsatır 2
اولودdiğer okumalar:اولورÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; olur. Aynı yazım L17'de de var. - çözüldüsatır 2
ادشdiğer okumalar:ارشÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; arş (arşın, dirsekten parmak ucuna ölçü). - çözüldüsatır 3
سمکلوdiğer okumalar:سمکلرÇÖZÜLDÜ: son harf و gibi görünüyor ama bu elin ر'sı (160b notu); 'semekler vardır' bağlamı kesin. - çözüldüsatır 4
اوزدندهdiğer okumalar:اوزرندهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; üzerinde. - çözüldüsatır 4
قفاسیdiğer okumalar:قفاسی (kafası)ÇÖZÜLDÜ: Arapça kafâ = ense; sağ ve sol kulak arkasıyla birlikte sayıldığı için 'ensesi' diye çevrildi. - çözüldüsatır 6
آلوددمdiğer okumalar:آلوردمÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; alurdum (alıyordum). - çözüldüsatır 8
پر نقطdiğer okumalar:بر نقطÇÖZÜLDÜ: ilk harfin altında ikiden fazla nokta seziliyor; 'bir nukat' dilbilgisine uymaz, 'pür nukat' (benek dolu) sarı yılan kuyruğunun tarifi olarak oturuyor. L9'daki 'پر نقطه نقش اولنمش' ile aynı ifade. - çözüldüsatır 8
کیرویهdiğer okumalar:کیرو یهÇÖZÜLDÜ: giruya = geriye; 'kendümi giruya aldım' = geri çekildim. - çözüldüsatır 11
بنبهdiğer okumalar:پنبهÇÖZÜLDÜ: penbe = pamuk; 've harîrden dahi mülâyim' (pamuk ve ipekten de yumuşak) bağlamı kesin. - çözüldüsatır 12
صوغان ظرفندن دقیقdiğer okumalar:صوغان قشرندنÇÖZÜLDÜ: harfler açık; 'zarf' burada kabuk/zar anlamında: derisi soğan zarından ince. Çeviride anlam yine '(?)' ile işaretli. - çözüldüsatır 12
ادنب ماءdiğer okumalar:ارنب ماءÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; arneb-i mâ' = su tavşanı. L8'deki 'tavşan başı gibi' ile uyumlu. - çözüldüsatır 12
ایدرزdiğer okumalar:ایدرلرÇÖZÜLDÜ: son harf ز; L13 başındaki 'dediler' ile 'tenâvül ideriz dediler' (yeriz dediler) olarak tamamlanıyor. - çözüldüsatır 13
اللریdiğer okumalar:الکی,اللدیÇÖZÜLDÜ: ortadaki harf ل/ک arası, son harf ر/د; 'iki elleri vardır' bağlamı ve resimdeki iki el ile kesin. - çözüldüsatır 13
وآردرdiğer okumalar:وآرددÇÖZÜLDÜ: vardır; son harfler ر=د alışkanlığıyla yazılmış olabilir, anlam kesin. - çözüldüsatır 14
شیخ یهودیدرdiğer okumalar:شیخ یهود ایدرÇÖZÜLDÜ: Kazvînî'nin 'şeyhü'l-yehûd' denen deniz hayvanı (insan yüzlü, beyaz sakallı, kurbağa gövdeli, cumartesi çıkar); Walters başlığı 'A half-human, half-frog creature' ve resim uyumlu. Yazım 'یهودیدر/یهودیدد'. - çözüldüsatır 15
سبت کیجه‌سی / احد کیجه‌سیdiğer okumalar:cuma akşamıÇÖZÜLDÜ: harfler açık. Not: geleneksel sayımda 'sebt gecesi' cuma akşamını, 'ahad gecesi' cumartesi akşamını gösterebilir; çeviride metnin sözü korundu (cumartesi gecesi / pazar gecesi). - çözüldüsatır 16
وایتدیلرdiğer okumalar:و ایتدیلرÇÖZÜLDÜ: eski Osmanlıca 'aytdılar' (dediler); 'itdiler' (yaptılar) bağlama uymaz. - çözüldüsatır 17
وهذه صودتهdiğer okumalar:وهذه صورتهÇÖZÜLDÜ: kırmızı yazı; ر=د alışkanlığı, ve hâzihi sûretühu (ve bu onun suretidir).