Varak 170a
…hiçbiri ona bitişik değildir. Bir kimse onu dolaşmak istese, hangi yerden başlamışsa yine o yere gelir. Yuvarlak bir denizdir; denizi(?) çetin, dalgaları çok ve tehlikelidir; met ve cezir olmaz. Orada inci ve cevherden bir şey çıkmaz. Adalarında insan yoktur; adalarının çoğu meskûn değildir, ama ağaçları ve ırmakları çoktur. Derler ki o denizin çevresi bin beş yüz fersah, uzunluğu sekiz yüz mildir.*1
Ebû Hâmid der ki: O denizde balçıktan, katran gibi bir dağ gördüm; deniz onu kuşatmıştı. O katranın arasından yarılarak bir su akar. O suyla birlikte(?) kimi büyük kimi küçük, insan parmağının tırnağı gibi taşlar akar; hayret için onlardan alırlar.*2
Orada o kadar çok yılan vardır ki ayak basacak bir yer bulunmaz. Kuşlar o yılanların arasına yumurtlarlar(?); kimileri gidip değnekle yılanları sürerek(?) kuşların yumurtalarını alırlar. Ama yılanların kimseye zararı olmaz.*3
Rivayet olunur ki Vâsık-billâh halife iken rüyasında İskender Seddi'nin yıkıldığını gördü. Bu rüya devletlerinin yıkılışına işaret ettiği hâlde tabirini anlayamadı ve kaygıya düştü. Tercümanı, nedimi ve musahibi Sellâm adlı kimseye hadden ziyade dinar verip, gidip setten haber getirsin diye gönderdi.
Sellâm anlatır: Yolu katederek Hazar melikine vardım ve yanında beş gün kaldım. Gördüm ki fil cüssesinde büyük bir balık avlamışlar, kulağından ipler geçirmişler; otuz kırk kadar adam onu sürükleyerek getirdiler. Hazar meliki tercümana söyledi; tercüman dedi: Melikimiz sana asla görülmemiş ve hiçbir şekilde işitilmemiş bir acayip şey seyrettirmek istiyor; memleketinize varınca melikinize aynen haber veresiniz. Dedim ki: Bu lütuf ve keremdir. Emretti, balığın karnını yardılar. Gördüm ki karnının içinden…
devamı — vr. 170b…acayip, bakire bir kız çıktı: boyu zarif, teni beyaz…* İnsan onayı gerekli · 3
- *1satır 2
دکزیdiğer okumalar:دیبی (dibi, dibi çetin),دکوبی (harf harf görünen)Kelime د ک + و'ya benzer harf + altta tek noktalı ی görünüyor. ز'nin bu sayfada و gibi yazıldığı (L4 جزایری) varsayımıyla 'deñizi sa'b' (denizi çetin) okundu; 'dibi' de anlam verir. Kazvînî Arapçasıyla (Bahr al-Khazar maddesi) karşılaştırılmalı. - *2satır 8
پرنبعی ایله معاًdiğer okumalar:بر نبعی ایله (bir nab'ı ile),بر نبع ایلهİlk harfin altında üç nokta (پ), ardından ن(?) ب ع ی. 'kaynağıyla birlikte akan taşlar' anlamı bağlama uyuyor ama kelime kesin değil; Arapça kaynakla karşılaştırılmalı. - *3satır 10
سودو[...]diğer okumalar:سوروب (sürüp)Satır sonu mürekkep lekesiyle örtülü; görünen س و د و. 'değnekle yılanları sürüp yumurtaları alırlar' bağlamından sürüp okundu, son harf(ler) okunmuyor.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 13
- çözüldüsatır 1
دود مرادdiğer okumalar:دور مراد (devr murâd)ÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'dolaşmak istese... yine o yere gelir' cümlesi devr (çevresini dolaşma) okumasını kesinleştiriyor. - çözüldüsatır 4
جزایریdiğer okumalar:جوایری (görünen biçim)ÇÖZÜLDÜ: ز noktasız/و gibi görünüyor; 'ekser-i cezâyiri meskûn değildir' bir önceki cümledeki 'cezîrelerinde' ile uyumlu. - çözüldüsatır 5
دودیdiğer okumalar:دوری (devri)ÇÖZÜLDÜ: ر=د; 'devri bin beş yüz fersah' (çevresi) ile 'tûlı sekiz yüz mil' (uzunluğu) karşıtlığı. - çözüldüsatır 8
حجردنdiğer okumalar:حجر (taş)ÇÖZÜLDÜ: cümle devriktir: 'insan tırnağı gibi kimi büyük kimi küçük ... akan taşlardan hayret için alırlar'; hacer = taş. - çözüldüsatır 9
طیرلرdiğer okumalar:طیورلر (tuyûrlar)ÇÖZÜLDÜ: ilk harfler mürekkep lekesi altında; L11 'بیضهٔ طیری' (kuş yumurtası) aynı kelimeyi doğruluyor. - çözüldüsatır 10
بیضه کتوردلرdiğer okumalar:کتوررلر (getürürler),کتوردیلر (getürdiler)ÇÖZÜLDÜ: ر=د ile 'getürürler'; 'beyza getürmek' = yumurtlamak. Kip (geniş/geçmiş) çeviriyi değiştirmiyor; Türkçede '(?)' bırakıldı. - çözüldüsatır 12
واثق باللهÇÖZÜLDÜ: Abbâsî halifesi el-Vâsık-billâh; Sellâm et-Tercümân'ı Yecüc-Mecüc seddine gönderen halife olarak bilinir. - çözüldüsatır 13
اشادتdiğer okumalar:اشارت (işâret)ÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı. - çözüldüsatır 14
دینا ویروبdiğer okumalar:دینار ویروبÇÖZÜLDÜ: 'dînâr' son ر yazılmamış (krş. 167b احسا=احسان harf düşmesi); 'hadden ziyâde dînâr virüp' bağlamı açık. - çözüldüsatır 15
ایده دکdiğer okumalar:ایدرک (iderek)ÇÖZÜLDÜ: ر=د; 'kat'-ı mesâfe iderek' (yolu katederek). - çözüldüsatır 17
قرقdiğer okumalar:فرق (görünen)ÇÖZÜLDÜ: ilk harfin noktaları belirsiz; 'otuz kırk mikdârı âdem' (otuz kırk kadar adam) kalıbı. - çözüldüsatır 17
سودو یردکdiğer okumalar:سورویرک (sürüyerek)ÇÖZÜLDÜ: ر=د; 'sürüyerek getürdiler' (sürükleyerek getirdiler). - çözüldüsatır 21
قادنی یاددیلرdiğer okumalar:قارنی یاردیلر (karnını yardılar)ÇÖZÜLDÜ: ر=د; balığın karnı yarılıyor, satır 170b'ye 'karnı içinden…' ile devam ediyor.