Folio 165a
…cut through the Encircling Ocean on the western side; that is the Sea of Darkness. From there the water spread and laid waste many settled places and countries, and reached as far as the cities(?) and lands of Rum; it barred the way between Egypt and the land of Rum. By this means it saved Egypt from the hands of Rum(?).*1*2
In the way just described, the Sea of the Maghrib, the Sea of Alexandria, the Sea of Syria, the Sea of Rum, the Sea of the Franks and the Sea of Constantinople are all one sea. The meeting place of the two seas (Majma' al-Bahrayn) is where the Sea of Rum and the Sea of the Maghrib join; its breadth is three
parasangs and its length twenty-five parasangs. The colour of the Sea of Rum tends to green and the colour of the Sea of the Maghrib tends to black, so that if a man takes some of its water in his hand, or puts it in a clear vessel and looks at it,
the green and the black show plainly. In the whole of the two seas(?) there is flood and ebb twice a day and four(?) times. The explanation is this: the Black Sea boils up and rises at sunrise and pours into the meeting place of the two seas, until it even enters the Sea of Rum, which is the Green Sea; this lasts until the sun is high. After that the Green Sea overflows and rises over the Black Sea until midnight. After that the Black Sea overflows and pours into the Green Sea until the sun rises. This state of things goes on every day*3*4
without a break. In this sea there are great islands and wondrous animals without end; let us set out truly what we have seen and heard. The Island of Majma' al-Bahrayn. Abu Hamid
al-Andalusi relates in his book called 'Aja'ibat al-Bahr, which he wrote for the vizier Hubayra, that on the island of Majma' al-Bahrayn there is a minaret. It is of pure marble, in one piece; no iron can work it at all. The minaret has no door; on top of it stands the figure of a man. His clothing is a garment(?) like gold; he has stretched his left hand out towards the Black Sea, as if pointing at something with his fingers. People give it many interpretations. The height of the minaret is more than a hundred cubits.*5
He also reports in his book that in the region of al-Andalus, on an island of the Black Sea, a church of pure marble has been built on a great mountain. They say that from events(?)…*6
continues on fol. 165b…was built for one of them. After Jesus, peace…* Needs human approval · 6
- *1line 2
شاهرother readings:شهر,شاهدHarfler açık: ش ا ه ر (ya da bu elin alışkanlığıyla ش ا ه د). 'harâb itdi ... ve bilâd-ı Rûma mümted oldı' içinde 'şehr' (şehirler) beklenir, ama yazılışta fazladan elif var. Çeviride 'şehirlere(?)'. Bir insanın bakması gerekir. - *2line 3
مصری ادر الرومدنother readings:مصری ایدی الرومدن (eydi'r-Rûmdan),مصری دار الرومدنYazılış açık: ا د ر ا ل ر و م د ن. Anlam bağlamdan belli: deniz Mısır ile Rum arasına girip geçişi kesti, böylece Mısır Rum'dan kurtuldu. Ama ادر kelimesi oturmuyor: Arapça eydî (eller, 'Rum'un elinden') ya da dâr (Rum diyarından) olabilir. Çeviride 'Rum'un elinden(?)'. - *3line 8
جمیع بحریندهother readings:مجمع بحریندهYazılış açıkça جمیع (baştaki م yok). 'Cemî'-i bahreynde' (iki denizin bütününde) mi, yoksa sayfanın her yerinde geçen 'mecma'-ı bahreyn'in (iki denizin buluştuğu yer) yanlış yazımı mı? Gelgit anlatımı buluşma yerine bağlanıyor (L10). Çeviride 'iki denizin bütününde(?)'. - *4line 8
و دوت دفعهother readings:و دورت دفعهGörünen harfler د و ت; 'dört' (دورت) ر'si düşmüş ya da yazılmamış olabilir. 'Günde iki kez ve dört kez' tuhaf; L9-12 anlatımı günde üç evre veriyor (gün doğumu-öğle, öğle-gece yarısı, gece yarısı-gün doğumu). Çeviride 'dört(?)'. - *5line 18
بر دونوother readings:بر دونی,بردونوHarfler: ب ر د و ن و. 'Libâsı altun gibi bir donu(?)' — Türkçe 'don' (giysi) okuması zorlama. Heykelin elbisesi anlatılıyor; altın yaldızlı bir giysi kastediliyor olmalı ama kelime çözülmedi. Çeviride 'bir don(?)'. - *6line 21
حوادثدنother readings:حوادیثدن,حوادثSatır sonu: ana çizgide حواد/حوادیو, üstüne ثدن/سن ve د harfleri istiflenmiş (yer kalmadığı için). 'Dirler ki havâdisden(?)' — cümle 165b'de sürüyor; sonraki sayfanın başı görülmeden okuma kesinleşmez. Kazvînî'de Endülüs adasındaki kilise (Kenîsetü'l-gurâb) anlatısı burada başlıyor.
Resolved or approved · 6
- resolvedline 1
بحر ظلماتددother readings:بحر ظلماتدرÇÖZÜLDÜ: Bu elin ر'yı د gibi yazma alışkanlığı (152b, 160b, 163b). Bu sayfada aynı alışkanlık: L1 ظلماتدد = ظلماتدر; L2 بلاد دومه, ولایت دوم = روم; L3 مروده = مروره (mürûra); L4 بحر دوم; L5 دومدد و مغربدد = رومدر و مغربدر; L6 بحر دومك, فرسخدد; L7 مایلدد; L9 اولددکه; L10 دوکلودکه, بحر دومه, اولودکه; L13 لاینقطعدد, بی نهایه‌دد; L14 صحیح اوزده = اوزره; L16 ایتمشددکه, وادد, دخام = رخام; L17 وآد = وار; L20 کوتدمشددکه = کتورمشدرکه; L21 اولنمشدد. Diplomatik olarak görüldüğü gibi yazıldı. - resolvedline 5
و مغربددother readings:و بیغربددÇÖZÜLDÜ: م'nin çevresinde mürekkep lekeleri var, harf ب/ی gibi duruyor. 'Mecma'-ı bahreyn Rûmdur ve Mağribdir' bağlamı ve L6 'bahr-ı Rûm ... bahr-ı Mağrib' karşılaştırması okumayı belirliyor. - resolvedline 6
حضرتهother readings:خضرتهÇÖZÜLDÜ: ح'nin noktası görünmüyor; L8'de aynı kelime خضرت noktalı. 'levni hudrete mâ'il' (rengi yeşile çalar). Aynı şekilde L10 بحر احضدد = بحر اخضردر (L11-12'de بحر اخضر noktalı). - resolvedline 9
شمس طلوع عندهother readings:شمس طلوعی عندندهÇÖZÜLDÜ: Arapça 'inde ile 'güneş doğarken'; L12 'şems tulû' idince' ile kapanan döngünün başı. - resolvedline 15
وزیر هبیره اچون تالیف ایتدوکی عجایبات البحر نام کتابندهÇÖZÜLDÜ: Okuma açık. Ebû Hâmid el-Gırnâtî el-Endelüsî (ö. 1170) eserlerinden birini Abbasî veziri İbn Hübeyre'ye sunmuştu; mütercim vezirin adını 'Hübeyre', kitabı 'Acâibâtü'l-bahr' diye veriyor. Kitap adı Arapça kaynaktaki adla örtüşmeyebilir; diplomatik olarak yazıldığı gibi bırakıldı. - resolvedline 20
کوتدمشددکهother readings:کتورمشدرکهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığıyla 'getürmişdir ki' (aktarmıştır ki); 'yine kitâbında' ile kaynaktan nakil kalıbı.