Varak 162a
…bir kimse şöyle anlattı: “Denizdeyken gemimiz battı; bir tahta üzerinde rüzgârlar beni bir adaya sürükledi. Karaya çıktım ve boyları bir arşın kadar olan bir kavim gördüm. Başıma(?) toplandılar, beni yakalayıp sürükleyerek hükümdarlarına götürdüler. Varınca hükümdar hapsedilmemi emretti; kuş kafesi gibi bir şey getirip beni içine koydular. Ayağa kalktım, (kafes) kırıldı(?); katlanıp birkaç gün orada kaldım. Bana durmadan türlü türlü meyveler getirip yedirirlerdi.*1*2
Bir gün savaş hazırlığı yaptıklarını gördüm. Sordum; işaretle anlattılar ki düşmanları varmış, yılda bir kez gelip yağma ve talan edermiş; korkuları son dereceydi. Onların saldırgan ve güçlü olduklarını, savaş aletlerinin de turna(?) ve leylek ayaklarının kemiği(?) olduğunu söylediler.*3
Ben de elime bir değnek alıp yola girdim. Değneği görünce bana ikramda bulundular. Emrimle iki hurma ağacı kestiler; hurma lifinden ip hazırladım. Bunlar bunu savaş aleti hazırlığı sandılar. Denize varıp o ağaçları suya sürdüm ve üzerine bindim; arkamdan bakakaldılar. Rüzgâr beni sürükledi ve Allah'ın emriyle Zenc şehrine ulaştırdı” dedi.*3
Bu söz Aristoteles'in sözünü de doğrular. Çünkü adı geçen hakîm, leyleğin Horasan'dan Mısır tarafına göçüp Nil suyunun aktığı yere ulaştığını, o ülkede boyları bir arşın olan mahluklar bulunduğunu ve leyleklerin onlarla savaştığını rivayet eder; böyle(?) beyan etmiştir. Bu söz, anılan rivayeti doğrular.*4
Saksar Adası. Yakub b. İshak es-Serraci şöyle anlatır: Yüzünde tırmık izleri olan bir adam gördüm ve sebebini sordum. Dedi ki: “Gemiye binip deniz yolculuğuna çıktım. Ansızın bir kaza oldu; şiddetli bir rüzgâr çıkıp gemimizi sürükledi ve bir adaya götürdü. Gezip su arayayım diye dışarı çıktım. Küçük bir tepe gördüm, biraz nem vardı. Dedim: Bu nem sudan…*4
devamı — vr. 162b…meydana geliyordu; kaynağı tepenin ardında olmalıydı(?). Bu düşünceyle tepenin…* İnsan onayı gerekli · 4
- *1satır 2
اوزریهdiğer okumalar:اوزریمه,اوزرهHarfler açık: ا و ز ر ی ه (ی altında nokta), م görünmüyor. Sonraki satır 'جمع اولدیلر' ile başlıyor; 'üzerime cem' oldılar' (başıma toplandılar) anlamı en uygun, Kazvînî'deki 'ictema'a aleyye' kalıbına da uyar; ama yazılış üzerime'yi tam vermiyor. 'kâmetleri bir zirâ' üzre (bir arşın kadar)' okuması da mümkün. Bir insanın onayı gerekir. - *2satır 5
منکسر اولدیdiğer okumalar:منکسر اولدمHarfler net, ama özne belirsiz: kafes mi kırıldı (ayağa kalkınca), yoksa 'gönlü kırıldı' mı? Fiil 3. tekil (اولدی). Çeviride '(kafes) kırıldı(?)' verildi. - *3satır 9
طودنر و لقلق ایاقلری کموکیdiğer okumalar:طورنه و لقلق ایاقلری کمیکی,طرناقİlk kelime 4x büyütmede ط و د ن ر (ن üstte noktalı, son harf aşağı inen kuyruk). 'laklak' (leylek) ile yan yana durduğundan bir kuş adı, büyük ihtimalle turna (Kazvînî'de cücelerin düşmanı turnalardır), ama yazılış طورنه'yi tam vermiyor. 'کموکی' kemük/kemik (kemiği) okundu. Cümlenin anlamı (savaş aletleri turna ve leylek bacağı kemiği mi?) belirsiz. - *4satır 17
ایدلرجوdiğer okumalar:ایدرلر دیو,ایدرلر چونSatır başı 4x büyütmede ا ی د ل ر + altı noktalı ج/چ benzeri bir harf + و, ardından 'بیان ایتمشدر'. 'iderler diyü beyân itmişdir' (savaşırlar diye bildirmiştir) anlamca uyuyor ama harfler دیو'yu tam vermiyor. Bir insanın bakması gerekir.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 10
- çözüldüsatır 1
اوزدندهdiğer okumalar:اوزرندهÇÖZÜLDÜ: Bu elin ر'yı د gibi yazma alışkanlığı; 'bir tahta üzerinde'. Aynı şekilde L4 ve L12 'اوزدینه' = اوزرینه (üzerine). Ardından 'ریاح' (riyâh, rüzgârlar) net. - çözüldüsatır 6
ایدیودلرdiğer okumalar:ایدیورلر,ایدرلرÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'cenk tedârüki idiyorlar' (savaş hazırlığı yapıyorlar). Harflerin dizilişi ا ی د ی و د ل ر; anlam her okumada aynı. - çözüldüsatır 10
لیف خرمادنdiğer okumalar:لیف خرمادÇÖZÜLDÜ: Satır sonunda sıkışık; ن د'nin üstüne bindirilmiş, noktası görünüyor. 'lîf-i hurmâdan habl' (hurma lifinden ip), L11 'حبل' ile devam. - çözüldüsatır 12
دکوب ایتدمdiğer okumalar:رکوب ایتدمÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'üzerine rükûb itdim' (üzerine bindim). Aynısı L19 'سفینه‌یه دکوب ایدوب' = rükûb idüp. - çözüldüsatır 13
دوزکارdiğer okumalar:روزکارÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı (152b'deki دوزکار ile aynı); rûzgâr. - çözüldüsatır 15
دوایتdiğer okumalar:روایتÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'rivâyet ider ki'. - çözüldüsatır 16
واردdiğer okumalar:واردرÇÖZÜLDÜ: 4x büyütmede و آ ر د; sonda ر yazılmamış. 'mahlûk vardır, anlar ile mukâtele iderler' bağlamı vardır'ı gerektiriyor; diplomatik metinde yazıldığı gibi bırakıldı. - çözüldüsatır 17
جزیره سکسادdiğer okumalar:جزیره سکسارÇÖZÜLDÜ: Kırmızı satır içi başlık; ر=د alışkanlığı. Kazvînî'deki Saksâr adası (köpek başlı halkın adası); L18'deki Yakub b. İshak es-Serrâc rivayeti bu bölümün başı. - çözüldüsatır 18
خموشdiğer okumalar:خموسÇÖZÜLDÜ: Arapça humûş (tırmık/yara izleri), 'yüzünde humûş' — adam yüzündeki izlerin sebebini anlatıyor. Harfler net. - çözüldüsatır 21
ماءدنdiğer okumalar:مادن,ماءدتÇÖZÜLDÜ: Satırın sol ucu, çerçeveye yakın ve mürekkep solgun; مآ ء د ve son harfin noktası seçiliyor. 'bu rutûbet mâ'dan' (bu nem sudan) bağlamı, 'su taleb idem' ile uyumlu. Cümle 162b'de sürüyor.