Acayipmahlukat· Acâibü'l-MahlûkatWalters Art Museum W.659 · 1121 H / 1717 M

Varak 163a

* İnsan onayı gerekli — yıldızlı cümleler, okunuşunu henüz bir insanın onaylamadığı bir kelimeye dayanıyor. Yıldız, sayfa sonundaki nota götürür.
vr. 162b'den devam“Biz gelinceye kadar bunları ye; döndüğümüzde seni boğazlayacağız” deyip…

…gittiler.*1

O hasta adam dedi ki(?): “Fırsat bu fırsattır. Ama haberdar olurlarsa yürüyüşte ve harekette son derece hızlıdırlar; nereye saklansak kokundan sezip bulurlar. Madem kendini bu helak girdabından kurtarmak istiyorsun, hemen gayret et de üç gün dolmadan o ağaca varasın.”*1

Hemen biraz yiyecek alıp yola koyuldum; gece gündüz var gücümle yürüdüm. Üç gün dolunca o yere vardım ve gölgesine bin adam sığacak kadar büyük bir ağaç gördüm. Baktım ki ardımdan bin kadarı geliyor; ağacın altında olduğumu görünce vazgeçip geri dönüp gittiler. Ellerinden kurtulup Allah Teâlâ'ya hamd ve şükürler ettim” dedi.

Solda kırmızı cübbeli, turuncu çizmeli, sakallı bir adam ellerini önünde kavuşturmuş duruyor; ortada mor-pembe, kıllı, köpek başlı ve kuyruklu bir yaratık bir elini adama uzatıp diğerini kaldırmış; sağda siyah, köpek başlı, kuyruklu bir yaratık. Sağdaki yaratığın kuyruğu sağ çerçeve çizgisini aşıp kenar boşluğuna taşar. Resmin sol üstünde kahverengi bir leke/mürekkep izi var.
Solda kırmızı cübbeli, turuncu çizmeli, sakallı bir adam ellerini önünde kavuşturmuş duruyor; ortada mor-pembe, kıllı, köpek başlı ve kuyruklu bir yaratık bir elini adama uzatıp diğerini kaldırmış; sağda siyah, köpek başlı, kuyruklu bir yaratık. Sağdaki yaratığın kuyruğu sağ çerçeve çizgisini aşıp kenar boşluğuna taşar. Resmin sol üstünde kahverengi bir leke/mürekkep izi var.

Onların sureti:

Bundan sonra adayı gezmeye başladım. Ağaçları, meyve veren ağaçları ve ırmakları boldu; meyvelerinden yiyip ilerledim. Gördüm ki ağaçların altında yüzleri güzel, ak(?) insanlar var. Dillerini anlamadım, ama onlarla dostluk kurdum.*2

İçlerinden biri elini boynumun üzerine koydu. Elini üzerimden itmek istedim; öfkelendi.

Ama bu kavim uzun boyludur, vücutlarında hiç kemik yoktur; ayağa kalkmaya dahi güçleri(?)…*3

devamı — vr. 163b…yoktu. O kimse bana dayanarak benimle ağaçların arasında dolaşıp…
Şüpheli okumalar

* İnsan onayı gerekli · 3

  • *1satır 1 ایدّی کهdiğer okumalar: ایدیکه, ادّعیBELİRSİZ. ایدّ'den sonraki harf ع'ya benziyor; ayrı bir ك ve ه görünmüyor. 'itdi ki: fursatdır' (dedi ki: fırsattır) okuması bağlama tam uyuyor (Kazvînî'de esir arkadaşı kaçış fırsatını haber verir), ama yazı 'ki'yi açıkça vermiyor; 'iddi'â' dilbilgisine uymuyor. Çeviride '(?)'. Bir insanın onayı gerekir.
  • *2satır 10 آقdiğer okumalar: آفBELİRSİZ. Son harfin üstünde yalnız bir nokta görülüyor (ف gibi); ق iki nokta ister. 'sûretleri hüsn ve ak insân' (yüzleri güzel ve ak insanlar) anlamca uygun, ama tek noktalı yazılış bunu kesinleştirmiyor. Çeviride 'ak(?)'.
  • *3satır 13 قدتلریdiğer okumalar: قدرتلریBELİRSİZ. Harfler ق د ت ل ر ی; 'kudretleri' için bir ر eksik (ya ر ile د kaynaştı ya atlandı). 'kıyâma dahi kudretleri [yokdur]' (kalkmaya dahi güçleri yoktur) bekleniyor, ama cümle 163b'de sürüyor; oradan doğrulanmalı. Çeviride '(?)'.

Çözülmüş ya da onaylanmış · 14

  • çözüldüsatır 1 فرصتددdiğer okumalar: فرصتدرÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; fursatdır (fırsattır).
  • çözüldüsatır 1 وحرکتدهdiğer okumalar: وحرکتهÇÖZÜLDÜ: 'کتده' kısmı satır üstüne yazılmış; 'meşy ü harekette gâyet sür'atleri vardır' (L2) cümlesine -de hâli uyuyor.
  • çözüldüsatır 2 دایحکدنdiğer okumalar: رایحه‌کدنÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; harfler د آ ی ح ك د ن. râyihañdan (kokundan). Özne 'itsek' (biz) ama iyelik 2. tekil; genel hitap, çeviride korunarak verildi. Sözlükte رایحه: koku (152a).
  • çözüldüsatır 3 کندوکیdiğer okumalar: کندوییÇÖZÜLDÜ: ك burada ñ (kef-i nûnî); kendüñi (kendini). Hasta adam anlatıcıya hitap ediyor; L3 sonundaki 'gayret it' ile aynı 2. tekil.
  • çözüldüsatır 3 مرادکددdiğer okumalar: مرادکدرÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; murâdıñdır (muradındır). Farsça 'kerden' okuması Türkçe cümleye uymuyor.
  • çözüldüsatır 5 دوانهdiğer okumalar: روانهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; 'yola revâne oldum'.
  • çözüldüsatır 6 آنیdiğer okumalar: آنی (ânî)ÇÖZÜLDÜ: 'anı gördüm ki' (onu gördüm ki: ardımca bin kadarı geldi) ya da 'ânî' (ansızın); iki okumada anlam aynı. 'anı' alındı.
  • çözüldüsatır 8 وصودتهمdiğer okumalar: وصورتهمÇÖZÜLDÜ: Kırmızı mürekkeple, satır sonunda; ر=د alışkanlığı. 've sûretühüm' (ve onların sureti), altındaki resmi tanıtır. rubric alanına yazıldı.
  • çözüldüsatır 9 ومثمرهdiğer okumalar: مثمرهÇÖZÜLDÜ: Harfler açık: و م ث م ر ه. 'eşcârı ve müs̱mire ve nehirleri' dizilişi tuhaf (müs̱mire = meyve veren), ama anlam açık: ağaçları, meyveli ağaçları ve ırmakları bol. Diplomatik bırakıldı.
  • çözüldüsatır 10 کیده‌دكdiğer okumalar: کیده‌ركÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; giderek.
  • çözüldüsatır 11 اولودلرdiğer okumalar: اولورلرÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; olurlar.
  • çözüldüsatır 12 بوینم اوزدینهdiğer okumalar: بوینم اوزرینهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı (162a'daki اوزدینه = اوزرینه gibi); 'boynum üzerine kodı'. Aynı satırda اوزدمدن = üzerimden.
  • çözüldüsatır 12 النیdiğer okumalar: آنیÇÖZÜLDÜ: Medde yok, ا'dan sonra ل ve ن açık; 'elini üzerimden def' idem' (elini üzerimden iteyim). 'anı' okuması harflere uymuyor.
  • çözüldüsatır 13 کمکلریdiğer okumalar: کمکلرÇÖZÜLDÜ: Son harften sonra aşağı inen kuyruk ی gibi; kemikleri (kemikler). Anlam iki okumada aynı. Satırda یوق civarında mürekkep lekesi var, harfler okunuyor.