Varak 164b
…olur ki bu balık o denizin dibinden tel(?) gibi amberi yutar ve amberin harareti onu helak eder. (Balık kıyıya) çıktığında karnından çıkarıp alırlar.*1
Balığın karnının içinde bulunan amber siyah olur, kokusunda incelik yoktur; sırt tarafında bulunanı ise kır renkli ve son derece hoştur.
Amberin o denizin dibinde bittiği oranın halkınca bilinir; ama dalgıçlar balık korkusundan onu asla çıkaramazlar, çünkü balık insanı sezdiğinde onu mutlaka yutar. Ve bu, onun suretidir.
Bahrü'l-Mağrib (Batı Denizi) Şam Denizi'dir. Kaynağı Muhit Denizi'dir; Muhit Denizi'nden ayrılıp doğu tarafına uzanır.
Önce Endülüs'ün kuzeyine, oradan Frenk ülkelerine, oradan da Konstantiniye'ye ulaşır. Güney yönünden de uzanarak önce Sela'ya, oradan Kesniye(?) ve Tanca'ya, oradan Trablus ve İskenderiye'ye, oradan da Şam kıyılarına ve Antakya'ya varır.*2
Bu denizde de büyük adalar vardır: Endülüs adası, Akurka(?), Sicilya, Akutis(?), Kıbrıs ve Rodos gibi.*3*4
Ahbâr-ı Mısr kitabında anlatılır ki Firavun helak olduktan sonra bu adalara Benî Delûke hükümdarları sahip oldular. Bu hükümdarlar akıl ve tedbir sahibiydiler. Ama [...](?) Rumlar onların düşmanıydı; akıl ve tedbirle mülklerini ellerinden alacaklarını kesin olarak bildiler(?). Böylece hile edip…*3*4*5*6
devamı — vr. 165a…Çevreleyen Okyanus'u batı tarafından yardı; o, Karanlıklar Denizi'dir. Su…* İnsan onayı gerekli · 7
- *1satır 1
تلdiğer okumalar:تلّBELİRSİZ. 'tel gibi' (tel/iplik gibi) mi, 'tell gibi' (tepe gibi, iri kütleler halinde) mi? Şeddeli olup olmadığı görüntüden kesin değil; anlam iki türlü de mümkün. Çeviride '(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *2satır 9
کسنیهdiğer okumalar:سبته‌یه,کسنبهBELİRSİZ. Kırmızı üst çizgili bir yer adı; harfler ك/س + diş + altı noktalı diş + ه gibi. Kazvînî'nin güney kıyısı sırası (Selâ, Sebte, Tanca) 'Sebte'yi (Ceuta) düşündürüyor ama yazı bunu açıkça vermiyor. Çeviride 'Kesniye(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *3satır 12
عقورقهdiğer okumalar:قورسقهBELİRSİZ. Kırmızı üst çizgili ada adı, harfler açık (ع ق و ر/د ق ه) ama hangi ada olduğu bilinmiyor; Korsika (قورسقه) olabilir, kanıt yok. Çeviride 'Akurka(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *4satır 12
واقوطسdiğer okumalar:واقریطشBELİRSİZ. Okuma اقوطس; Kazvînî'nin Rum Denizi adaları arasında Girit (اقریطش) var ve sıra (Sicilya, Girit, Kıbrıs, Rodos) buna uyuyor, ama yazıda ری ve ش yok. Çeviride 'Akutis(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *5satır 14
ادرآءdiğer okumalar:اذ رأی,امرایBELİRSİZ. Harfler ا د ر آ ء (hamzanın altında esre) açık ama kelime anlaşılmıyor; 'er-Rûm' ile birlikte bir Arapça terkip olmalı. Anlam 'Ama ... Rumlar onların düşmanıydı'. Çeviride '[...](?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *6satır 15
آلورلرBELİRSİZ (anlam): 'bildi ki re'y ü tedbîr ile mülkin elinden alurlar' cümlesinde özne ve iyelik belirsiz: Rumların Benî Delûke'nin mülkünü almayı bilmesi mi, Benî Delûke'nin Rumların mülkünü alacağından korkması mı? 'pes hîle idüp' devamı (165a) karar verir. Çeviride '(?)'. Bir insanın onayı gerekir. - *7satır 16
[...]diğer okumalar:جمیعیBELİRSİZ. İşaret kelimesi: sağda noktalı ج benzeri bir harf, ortada ط/ظ benzeri, sonda ی; kelime okunamadı. 165a'nın ilk kelimesiyle karşılaştırılmalı. Bir insanın onayı gerekir.
Çözülmüş ya da onaylanmış · 13
- çözüldüsatır 1
اولودکهdiğer okumalar:اولورکهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; olur ki. - çözüldüsatır 2
ایدرdiğer okumalar:ایدوÇÖZÜLDÜ: son harf و'ya benziyor ama bu elin son ر'sı; 'helâk ider' bağlamı kesin. - çözüldüsatır 3
دآیحه‌سندهdiğer okumalar:رایحه‌سندهÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; râyihasında (kokusunda), 163a'daki دایحکدن gibi. - çözüldüsatır 4
اولودdiğer okumalar:اولورÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; olur. Aynı yazım L8 ve L11'de (iki kez) de var. - çözüldüsatır 5
معلومیدرdiğer okumalar:مسعلومیدرÇÖZÜLDÜ: baştaki م dişli bir س gibi görünüyor; 'ahâlîsiniñ ma'lûmıdır' bağlamı kesin. - çözüldüsatır 6
مقرّددdiğer okumalar:مقرّردرÇÖZÜLDÜ: ق'dan sonra şeddeli ر/د ve iki د görünüyor; ر=د alışkanlığıyla mukarrardır. Bir harf eksik yazılmış olabilir, anlam kesin. - çözüldüsatır 6
وهذه صودتهdiğer okumalar:وهذه صورتهÇÖZÜLDÜ: kırmızı yazı; ر=د alışkanlığı, ve hâzihi sûretühu (bu onun suretidir), 163a'daki وصودتهم gibi. - çözüldüsatır 7
محیطدنددdiğer okumalar:محیطدندرÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; Muhît'dendir. - çözüldüsatır 12
ودودوسdiğer okumalar:ورودوسÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; ve Rodos (Rodos adası). - çözüldüsatır 12
کتاب اخبار مصرÇÖZÜLDÜ: -da eki yazılmamış; L13 'mezkûrdur ki' ile 'Kitâb-ı Ahbâr-ı Mısr'da anlatılır' okunur. - çözüldüsatır 13
بنی دلوکهÇÖZÜLDÜ: okuma açık. Delûke, Mısır rivayetlerinde Firavun'dan sonra Mısır'a hükmeden kraliçe (Arapça دلوكة); 'Benî Delûke' onun soyu. - çözüldüsatır 14
دأیdiğer okumalar:رأیÇÖZÜLDÜ: ر=د alışkanlığı; re'y ü tedbîr. Aynı yazım L15'te de var. - çözüldüsatır 15
بس حیله ایدوبÇÖZÜLDÜ: 'ایدوب' yer darlığından 'حیله'nin üstüne yazılmış; pes hîle idüp.